Θηλασμός και δεσμός με το νεογέννητό σας

Περάσανε μήνες που φανταζόσασταν τη συνάντηση με το μωρό σας – τώρα η αναμονή τελείωσε. Αυτές οι πρώτες εβδομάδες του θηλασμού είναι μια ξεχωριστή περίοδος για τη δημιουργία συναισθηματικού δεσμού με το μωρό σας και η τέλεια ευκαιρία για να γνωριστείτε.

Όταν γεννηθεί το μωρό σας, μπορεί να νιώσετε ένα σχεδόν ακατανίκητο αίσθημα αγάπης και μια έντονη επιθυμία να το προστατεύσετε. Ωστόσο, η δημιουργία δεσμού είναι μια ξεχωριστή εμπειρία, οπότε μην ανησυχείτε αν αυτό δεν συμβεί αμέσως. Θα χρειαστεί χρόνος για να γνωρίσετε το νεογέννητό σας, και ο δεσμός αναπτύσσεται και ενισχύεται μέσω της φροντίδας του.

Για τους δύο γονείς, το σημαντικό είναι να συνηθίσετε να φροντίζετε το νέο μέλος της οικογένειας – να είστε κοντά του, να του μιλάτε, να το κρατάτε και να το αγκαλιάζετε. Αυτό αυξάνει την αυτοπεποίθησή σας ως γονείς και δίνει στο μωρό σας το καλύτερο ξεκίνημα, συναισθηματικά, σωματικά, διανοητικά – και βοηθά επίσης στο θηλασμό.

Κρατώντας το μωρό σας «δέρμα με δέρμα»

Έχετε πιθανώς ακούσει για τη σημασία της επαφής δέρμα με δέρμα, όπου κρατάτε το μωρό σας με την πάνα στο γυμνό στήθος σας (με μια ελαφριά κουβέρτα ή ζακέτα πάνω σας για ζεστασιά, αν χρειαστεί). Η πρώιμη επαφή δέρμα με δέρμα, ιδανικά μέσα σε μία ώρα από τη γέννηση, βοηθά στην απελευθέρωση ορμονικών παραγόντων που ενθαρρύνουν το νεογέννητό σας να βρει το στήθος σας και να αρχίσει να θηλάζει.¹ Μια μελέτη διαπίστωσε ότι τα νεογέννητα που πέρασαν πάνω από 50 λεπτά σε θέση δέρμα με δέρμα είχαν οκτώ φορές περισσότερες πιθανότητες να θηλάσουν αυθόρμητα.² Η επαφή δέρμα με δέρμα δεν είναι μόνο για την πρώτη ώρα. Είναι υπέροχη για κάθε στιγμή που το μωρό σας χρειάζεται ηρεμία ή παρηγοριά, και για να βοηθήσει στην αύξηση της παραγωγής γάλακτος.

Η επαφή δέρμα με δέρμα έχει επίσης πολλά άλλα οφέλη για το μωρό σας, όπως η ρύθμιση του καρδιακού παλμού και της αναπνοής του, καθώς και η διατήρηση της ιδανικής θερμοκρασίας και η διατήρηση υγιών επιπέδων σακχάρου στο αίμα.³ Εάν για οποιονδήποτε λόγο δεν μπορείτε να είστε μαζί με το μωρό σας αμέσως μετά τη γέννηση, ο σύντροφός σας θα ενθαρρυνθεί να το κρατήσει σε επαφή δέρμα με δέρμα για να του προσφέρει αυτά τα οφέλη και να το κάνει να νιώθει ασφαλές, αγαπητό και ζεστό μέχρι να είστε έτοιμοι να το κάνετε εσείς οι ίδιες.

Ωκυτοκίνη: Ζωτικής σημασίας για το θηλασμό και τη δημιουργία δεσμού

Η προσαρμογή στη μητρότητα μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά γνωρίζατε ότι αυτές οι πολύτιμες στιγμές επαφής δέρμα με δέρμα είναι καταπραϋντικές τόσο για εσάς όσο και για το μωρό σας;

Κατά τη διάρκεια της δερματικής επαφής, θα απελευθερώσετε ένα ισχυρό μείγμα ηρεμιστικών ορμονών, συμπεριλαμβανομένης της ωκυτοκίνης, που συχνά αναφέρεται ως «ορμόνη της αγάπης» ή «χημική ουσία της αγκαλιάς». Αυτή η έξυπνη ορμόνη, που εκκρίνεται κάθε φορά που είστε κοντά στο νεογέννητό σας, ακόμα και όταν απλά το μυρίζετε ή το σκέφτεστε, σας βοηθά να προσαρμοστείτε στη μητρότητα με διάφορους τρόπους. Ενισχύει τις «μητρικές συμπεριφορές» σας, όπως το χάιδεμα, την οπτική επαφή και τη χρήση τρυφερής ομιλίας.⁴

Έχει επίσης αγχολυτικές  και αντι-καταθλιπτικές ιδιότητες και μπορεί να βοηθήσει στην προστασία από την επιλόχειο κατάθλιψη.⁵ Πιστεύεται επίσης ότι η πρόωρη απελευθέρωση ωκυτοκίνης προετοιμάζει τον εγκέφαλό σας για το θηλασμό του μωρού σας, καθώς και για τη διέγερση των μαστών σας για την παραγωγή γάλακτος.⁶

Θα εκκρίνετε επίσης β-ενδορφίνη, μια ορμόνη που σας ενθαρρύνει να ανταποκρίνεστε στις ανάγκες του μωρού σας. Μην εκπλαγείτε αν η ανάγκη να το ηρεμήσετε όταν κλαίει είναι μερικές φορές ακατανίκητη – αυτό είναι ένα φυσιολογικό μητρικό ένστικτο. Η β-ενδορφίνη δημιουργεί επίσης συναισθήματα ευχαρίστησης και ηρεμίας.³

Πώς είναι το νεογέννητο μωρό σας

Αν και πιθανότατα θα θεωρείτε το μωρό σας το πιο όμορφο που έχετε δει ποτέ, τα νεογέννητα μπορεί να φαίνονται συμπιεσμένα, ζαρωμένα και ακόμη και με μώλωπες ή με μυτερό κεφάλι μετά τη γέννηση – ειδικά αν έχετε υποβληθεί σε επεμβάσεις όπως η χρήση ιατρικών εργαλείων ή εμβρυουλκού (τοκετός με τη βοήθεια βεντούζας, όπως θα έχετε ακούσει).

Το μωρό σας μπορεί επίσης να έχει «σημάδια πελαργού» (γνωστά και ως «στίγματα σολομού») – κόκκινα σημάδια που εξαφανίζονται μέσα σε λίγους μήνες – ή τα χέρια και τα πόδια του μπορεί να είναι κυανά. Όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικά.

Μέσα στις επόμενες ημέρες, το δέρμα του θα γίνει πιο λείο, το κεφάλι του θα γίνει πιο στρογγυλό και το εμβρυϊκό σμήγμα – η κρεμώδης λευκή ουσία που προστάτευε το δέρμα του στη μήτρα – θα εξαφανιστεί. Μην προσπαθήσετε να ξεπλύνετε το εμβρυϊκό σμήγμα, καθώς είναι ένα φυσικό ενυδατικό.

Τις πρώτες μέρες, το μωρό σας χρειάζεται να πλυθεί μόνο στο κεφάλι, τον πισινό και τα γεννητικά όργανα (εκτός αν κάνει μεγάλη αφόδευση που λερώνει παντού και χρειάζεται ολόκληρο πλύσιμο!), δεν χρειάζεται να το κάνετε μπάνιο.

Το μπάνιο του μωρού σας μπορεί να είναι ένας υπέροχος τρόπος για τον σύντροφό σας να δεθεί μαζί του και να νιώσει  ότι εμπλέκεται και εκείνος στη φροντίδα του μωρού, αν θηλάζετε αποκλειστικά. Το άκρο του ομφάλιου λώρου του μωρού σας συνήθως πέφτει τις πρώτες δύο εβδομάδες. Μπορεί να μην φαίνεται πολύ όμορφο, αλλά όσο διατηρείται καθαρό και στεγνό, δεν υπάρχει πρόβλημα.

Επαφή με τα μάτια του μωρού σας

Το μωρό σας μπορεί να βλέπει σε μαύρο, άσπρο και γκρι χρώμα από τη γέννησή του (σε ηλικία περίπου τριών μηνών, θα μπορεί να διακρίνει τα χρώματα πιο καθαρά)⁷ και μπορεί να εστιάσει σε αντικείμενα που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη από 25 cm Αυτό είναι αρκετά κοντά για να βλέπει το πρόσωπό σας όταν το θηλάζετε – μπορεί ακόμη και να κάνει βλεμματική επαφή με τα μάτια σας για λίγα δευτερόλεπτα. Τις πρώτες μέρες, το μωρό σας θα θηλάζει πολύ συχνά, οπότε θα βιώνετε αυτή την άμεση σύνδεση πολλές φορές την ημέρα.

Χρησιμοποιήστε τη φωνή σας για να δημιουργήσετε δεσμό

Η ακοή ενός υγιούς τελειόμηνου μωρού είναι καλά ανεπτυγμένη. Τα έμβρυα ανταποκρίνονται στους ήχους ήδη από την 19η εβδομάδα της εγκυμοσύνης⁸ και έχει αποδειχθεί ότι τα νεογέννητα προτιμούν τη φωνή της μητέρας τους⁹ από άλλες φωνές και αναγνωρίζουν ακόμη και μελωδίες που άκουσαν στη μήτρα.¹⁰

Μιλώντας απαλά στο νεογέννητό σας βοηθάτε στην ανάπτυξη μιας αμφίδρομης σχέσης, η οποία είναι σημαντική για τις μελλοντικές κοινωνικές του δεξιότητες.¹¹ Μπορείτε να μιλάτε για οτιδήποτε, από το ποιος σας επισκέπτεται μέχρι τη θέα από το παράθυρό σας – δεν έχει σημασία, τα νεογέννητα είναι ένα αφοσιωμένο ακροατήριο!

«Όποτε πήγαινα την Ίριδα για βόλτα τις πρώτες μέρες, της έδειχνα ό,τι έβλεπα – δέντρα, λουλούδια, παιδιά που έπαιζαν», λέει η Άννα, μητέρα ενός παιδιού, από τον Βόλο.

Το τραγούδι είναι επίσης ένας διασκεδαστικός τρόπος για να δημιουργήσετε δεσμό,¹² ακόμα και αν δεν έχετε την καλύτερη φωνή: «Όταν η κόρη μου η  Λυδία ήταν μικρή, της τραγουδούσα ενώ της άλλαζα την πάνα», λέει η Σάρα, μητέρα ενός παιδιού, από την Αθήνα. «Τώρα είναι 18 μηνών και εξακολουθώ να της τραγουδάω τα ίδια τραγούδια, συνήθως πριν τον ύπνο, τα οποία της αρέσουν πολύ επειδή είναι οικεία και την ηρεμούν».

Η δύναμη της αφής

Η αφή είναι εξαιρετικά σημαντική για το μωρό σας. Το να το αγκαλιάζετε, να το χαϊδεύετε και να το κουνάτε είναι όλοι εξαιρετικοί τρόποι για να το ηρεμήσετε και να το κάνετε να νιώσει ασφάλεια,¹³ καθώς και για να αυξήσετε την ωκυτοκίνη. Και ξέρατε ότι μπορεί ήδη να πιάσει πράγματα; Δοκιμάστε να αγγίξετε τις παλάμες του ή να χαϊδέψετε τα πέλματα των ποδιών του και δείτε τι θα συμβεί.

«Η Βίβιαν και ο Μάρκος λάτρευαν να τους τρίβουν τα πόδια όταν ήταν νεογέννητα και ακόμα και τώρα τους τρίβουν τα πόδια πριν τον ύπνο. Το να τα κρατάω στην αγκαλιά μου όσο πιο συχνά γινόταν ήταν ένας υπέροχος τρόπος για να δημιουργήσω δεσμό μαζί τους», λέει η Δέσποινα, μητέρα δύο παιδιών, από την Κέρκυρα.

Η Διονυσία, μητέρα ενός παιδιού από τη Νάουσα, ανακάλυψε ότι το να κρατάει το νεογέννητό της σε ένα  μάρσιππο ήταν ένας άλλος τρόπος για να δημιουργήσει μια σύνδεση, και είχε και άλλα οφέλη: «Βοήθησε πραγματικά στο να καθιερωθεί ο θηλασμός. Είναι 17 μηνών τώρα και εξακολουθεί να απολαμβάνει την επαφή που της προσφέρει το μάρσιππο μαζί μου».

Προσελκύεται από τη μυρωδιά σας

Η όσφρηση του νεογέννητου μωρού σας είναι επίσης πολύ ανεπτυγμένη και παίζει ζωτικό ρόλο στη δημιουργία δεσμού. Κατά τη γέννηση, θα προσελκύεται από τη μυρωδιά του στήθους σας – οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι αδένες Montgomery (τα μικρά εξογκώματα στην θηλαία άλω, το πιο σκούρο δέρμα γύρω από τη θηλή) εκκρίνουν ένα έλαιο που έχει το γνωστό άρωμα του αμνιακού υγρού.¹⁴

Το μωρό σας θα αναγνωρίζει επίσης τη μυρωδιά του σώματός σας και μπορεί ακόμη και να ξεχωρίσει τη μυρωδιά του μητρικού σας γάλακτος από αυτή μιας άλλης μαμάς.¹⁵ Και όταν αγκαλιάζεστε και μυρίζετε ο ένας τον άλλον, αυτό οδηγεί σε αύξηση της ωκυτοκίνης, η οποία, όπως έχουμε ήδη ανακαλύψει ότι βοηθά στη δημιουργία δεσμού και στο θηλασμό. Τέλος, να θυμάστε ότι κάθε μητέρα και κάθε μωρό είναι διαφορετικά και ότι το να γνωριστούν μεταξύ τους μπορεί να πάρει χρόνο. Εάν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις ή ανησυχίες, επικοινωνήστε με έναν επαγγελματία υγείας για συμβουλές και υποστήριξη.

References

• 1 Klaus M. Mother and infant: early emotional ties. Pediatrics. 1998;102(E1):1244-1246. 
• 2 Gómez AP et al. Kangaroo method in delivery room for full-term babies. An Esp Pediatr. 1998;48(6):631-633.
• 3 Crenshaw JT. Healthy birth practice #6: Keep mother and baby together—It’s best for mother, baby, and breastfeeding. J Perinat Educ. 2014;23(4):211-217.
• 4 Britton JR et al. Breastfeeding, sensitivity, and attachment. Pediatrics. 2006;118(5):e1436-1443. 
• 5 Kim S et al. Oxytocin and postpartum depression: delivering on what’s known and what’s not. Brain Res. 2014;1580:219-232. 
• 6 Uvänas-Moberg K, Prime DK. Oxytocin effects in mothers and infants during breastfeeding. Infant. 2013;9(6):201-206.
• 7 Franklin A, Davies IR. New evidence for infant colour categories. Br J Dev Psychol. 2004;22(3):349-377. http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.456.5409&rep=rep1&type=pdf
• 8 Hepper PG, Shahidullah BS. The development of fetal hearing. Arch Dis Child. 1994;6(3):F81-87.
• 9 Lee GY, Kisilevsky BS. Fetuses respond to father’s voice but prefer mother’s voice after birth. Dev Psychobiol. 2014;56(1):1-11.
• 10 Partanen E et al. Prenatal music exposure induces long-term neural effects. PLoS One. 2013;8(10):e78946.
• 11 Kirk E et al. A longitudinal investigation of the relationship between maternal mind‐mindedness and theory of mind. Br J Dev Psychol. 2015;33(4):434-445.
• 12 de l’Etoile SK. Infant behavioral responses to infant-directed singing and other maternal interactions. Infant Behav Dev. 2006;29(3):456-470.
• 13 Moore ER et al. Early skin-to-skin contact for mothers and their healthy newborn infants. Cochrane Database Syst Rev. 2012;5(3).
• 14 Doucet S et al. The secretion of areolar (Montgomery’s) glands from lactating women elicits selective, unconditional responses in neonates. PLoS One. 2009;4(10):e7579.
• 15 Vaglio S. Chemical communication and mother-infant recognition. Commun Integr Biol. 2009;2(3):279-281.