Θηλασμός τον πρώτο μήνα: Τι να περιμένετε

Είστε μπερδεμένη σχετικά με την παραγωγή και την εδραίωση της παραγωγής γάλακτος; Εάν χρειάζεστε βοήθεια ή υποστήριξη, ή απλά θέλετε να μάθετε τι να περιμένετε, διαβάστε τον οδηγό μας για το θηλασμό τον πρώτο μήνα.

Οι πρώτες εβδομάδες του θηλασμού είναι μια απότομη περίοδος μάθησης και αν από καιρό σε καιρό το βρίσκετε υπερβολικά δύσκολο, δεν είστε μόνη σε όλο αυτό. Αν και το να θηλάζετε όλο το 24ωρο είναι φυσιολογικό και σας βοηθά να εδραιώσετε την παραγωγή γάλακτος, μπορεί να είναι κουραστικό. Γι’ αυτό, να είστε υπομονετική, να φροντίζετε τον εαυτό σας και να είστε σίγουρη ότι θα γίνει πολύ πιο εύκολο μετά τον πρώτο μήνα, καθώς η παραγωγή γάλακτος θα σταθεροποιηθεί.

Πόσο συχνά μπορώ να θηλάζω;

Το νεογέννητό σας έχει ένα μικρό στομάχι που μεγαλώνει γρήγορα, από το μέγεθος ενός βερίκοκου την πρώτη εβδομάδα στο μέγεθος ενός μεγάλου αυγού κότας στις δύο εβδομάδες, για να φιλοξενήσει τέλεια την αυξανόμενη παραγωγή γάλακτος σας.^1,2 Επιτρέποντας στο μωρό σας να πάρει ό,τι χρειάζεται, όταν το χρειάζεται, θα το βοηθήσετε να ανακτήσει το βάρος γέννησης και να συνεχίσει να μεγαλώνει.

«Μπορείτε να περιμένετε να θηλάζετε κάθε δύο έως τρεις ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τη νύχτα μπορεί να έχετε μεγαλύτερα διαστήματα, όπως τρεις έως τέσσερις ώρες, ή ίσως ακόμη και πέντε», λέει η Cathy Garbin, μια διεθνώς αναγνωρισμένη σύμβουλος γαλουχίας. «Αλλά να θυμάστε ότι κάθε μέρα είναι διαφορετική, όπως και κάθε μωρό. Μερικά μωρά τρώνε γρήγορα και χορταίνουν σε 15 λεπτά, ενώ άλλα μπορούν να τρώνε έως και μία ώρα. Μην συγκρίνετε το πρότυπο σίτισης του μωρού σας με αυτό των άλλων – είναι πιθανό να είναι εντελώς διαφορετικό».

Σε κάθε θηλασμό, αφήστε το μωρό σας να πιει όσο γάλα θέλει από το έναν μαστό και μετά προσφέρετε του τον άλλο, το οποίο μπορεί να θέλει ή να μην θέλει. Όταν χορτάσει, το μωρό σας θα αποκολληθεί φυσικά και θα φαίνεται χαλαρό και ικανοποιημένο – τόσο πολύ που μπορεί να κοιμηθεί. Την επόμενη φορά προσφέρετε πρώτα τον αντίθετο μαστό. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια εφαρμογή ή ένα βραχιόλι για να παρακολουθείτε από ποια πλευρά ταΐζετε.

Γιατί το μωρό μου θέλει να τρώει συνεχώς;

Ο πρώτος μήνας είναι συνήθως ο πιο απαιτητικός όσον αφορά το θηλασμό. Αλλά μόνο και μόνο επειδή το μωρό σας φαίνεται να πεινάει συνεχώς και θηλάζει πολύ συχνά – ίσως κάθε 45 λεπτά – μην υποθέσετε ότι δεν έχετε αρκετό γάλα.

Τα μωρά πρέπει να θηλάζουν συχνά για να ξεκινήσει και να αυξηθεί η παραγωγή γάλακτος κατά τη διάρκεια αυτού του πρώτου μήνα. Αυτό θέτει τα θεμέλια για μια καλή παραγωγή γάλακτος και για το μέλλον.³

Μην ξεχνάτε ότι τα μωρά θέλουν επίσης να είναι σε σχεδόν συνεχή επαφή με τις μαμάδες τους – τα έντονα φώτα και οι ήχοι του έξω κόσμου μπορεί να φαίνονται τρομακτικά στην αρχή και το μωρό σας χρειάζεται την επαφή σας για να παραμείνει ήρεμο.

Η Ελένη, μητέρα τριών παιδιών, από το Κορδελιό, συμφωνεί: «Το κλάμα δεν είναι πάντα σημάδι πείνας – μερικές φορές τα μωρά μου ήθελαν απλώς να είναι μαζί μου ή να θηλάσουν για να νιώσουν άνετα. Χρησιμοποιήστε ένα μάρσιππο. Αγοράστε ένα κρεβατάκι για δίπλα στο κρεβάτι σας. Μην κοιτάτε το ρολόι. Ξεκουραστείτε όποτε είναι δυνατόν. Το καθάρισμα δεν έχει σημασία. Ζητήστε από τους άλλους να σας φροντίσουν. Όχι για τρεις μέρες – τουλάχιστον για έξι εβδομάδες! Απολαύστε τις αγκαλιές και την άνεση και μην αμφιβάλλετε ποτέ για το σώμα σας».

Χρειάζεται το μωρό μου πρόγραμμα θηλασμού;

Το μωρό σας είναι πολύ μικρό για ρουτίνα, οπότε ξεχάστε το πρόγραμμα θηλασμού – αφήστε το να σας καθοδηγήσει.

«Μπορείτε να διαβάσετε βιβλία για το πώς να βάλετε ένα μωρό σε πρόγραμμα, αλλά τα μωρά δεν διαβάζουν και δεν τα καταλαβαίνουν», λέει η Cathy. «Κάθε μωρό είναι ξεχωριστό. Μερικά μπορεί να συμμορφώνονται, αλλά πολλά δεν το κάνουν. Τα περισσότερα θα βρουν το δικό τους πρόγραμμα με τον καιρό».

Ορισμένες μητέρες λένε ότι μια καθορισμένη ρουτίνα ήταν η καλύτερη για το μωρό τους – αλλά αυτά τα μωρά πιθανότατα ανήκαν στο μικρό ποσοστό που ούτως ή άλλως θα τρεφόταν φυσιολογικά κάθε τέσσερις ώρες! Οι ενήλικες γενικά δεν τρώνε και δεν πίνουν τα ίδια πράγματα, την ίδια ώρα, κάθε μέρα, οπότε γιατί το μωρό σας να ακολουθεί μια τόσο αυστηρή ρουτίνα;

Αντ’ αυτού, προσφέρετε στο μωρό σας το στήθος σας όποτε δείχνει σημάδια πείνας. Το κλάμα είναι ένα καθυστερημένο σημάδι, οπότε προσέξτε τα πρώιμα σημάδια, όπως το γλείψιμο των χειλιών, το άνοιγμα του στόματος, το πιπίλισμα των χεριών ή το γύρισμα του κεφαλιού με ανοιχτό στόμα – γνωστό ως «rooting».⁴

Τι είναι η έκκριση (κατέβασμα) του γάλακτος;

Στην αρχή κάθε θηλασμού, το πεινασμένο μωρό σας θα ρουφάει γρήγορα τη θηλή σας, προκαλώντας το αντανακλαστικό της «έκκρισης-καθόδου γάλακτος» που ωθεί το γάλα μέσω των γαλακτοφόρων πόρων σας.⁵

«Η διέγερση της θηλής προκαλεί την έκκριση της ορμόνης ωκυτοκίνης από τον εγκέφαλο», εξηγεί η Cathy. «Η ωκυτοκίνη διαχέεται σε όλο το σώμα σας και προκαλεί τη σύσπαση των μικρών μυών γύρω από τους αδένες παραγωγής γάλακτος στο στήθος. Επίσης, διαστέλλει όλους τους πόρους από τους οποίους περνά το γάλα, έτσι ώστε το γάλα να αρχίσει να ρέει.

«Εάν δεν έχετε έκκριση, το γάλα δεν θα ρέει ελεύθερα. Πρόκειται για μια ορμονική αντίδραση και το άγχος μπορεί να την εμποδίσει ή να την εμποδίσει να λειτουργήσει σωστά. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να έχετε υποστήριξη και να αισθάνεστε άνετα κατά τη διάρκεια του θηλασμού.

«Έρευνες έχουν δείξει ότι κάθε μητέρα έχει ένα μοτίβο έκκρισης κατά τη διάρκεια του θηλασμού», συνεχίζει. «Η ωκυτοκίνη είναι μια ορμόνη βραχείας δράσης και μπορεί να παραμείνει στο σώμα μόνο για 30 έως 40 δευτερόλεπτα. Το γάλα σας θα ρέει και το μωρό σας θα πίνει. Στη συνέχεια, η ωκυτοκίνη θα διαλυθεί, θα έχετε άλλη μια έκκριση και θα θηλάσει ξανά, και ούτω καθεξής. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα μωρά σταματούν και κάνουν σύντομα διαλείμματα κατά τη διάρκεια του θηλασμού – είναι ο φυσικός τρόπος».

Η έκκριση μπορεί να προκαλέσει μια έντονη αίσθηση παλμού ή μυρμηγκιάσματος στα στήθη σας, αν και μελέτες δείχνουν ότι το 21% των θηλαζουσών μητέρων δεν αισθάνονται τίποτα,⁵ όπως εξηγεί η Cathy: «Πολλές γυναίκες αισθάνονται την πρώτη έκκριση- κάθοδο, αλλά όχι τις επόμενες. Μην ανησυχείτε αν δεν αισθάνεστε έκκριση – αν το μωρό σας θηλάζει καλά, μπορεί απλά να μην αναγνωρίζετε τι είναι». 

Πώς ξέρω αν το γάλα μου ικανοποιεί το μωρό μου;

Επειδή δεν μπορείτε να δείτε πόσο γάλα πίνει το μωρό σας κατά τη διάρκεια του θηλασμού, μπορεί να ανησυχείτε ότι δεν παίρνει αρκετό. Προσπαθήστε να εμπιστευτείτε το σώμα σας και το μωρό σας.

Καθώς το γάλα αρχίζει να ρέει, μπορεί να παρατηρήσετε ότι το μωρό σας επιβραδύνει τον ρυθμό του θηλασμού. Ορισμένες μητέρες μπορούν να ακούσουν καθαρά το μωρό τους να καταπίνει το γάλα, ενώ άλλες όχι. Το μωρό σας θα σας δείξει αν έχει χορτάσει, οπότε προσέξτε τα σημάδια. Πολλά μωρά μπορεί να χρειαστούν μία, δύο ή τρεις φορές στο στήθος πριν χορτάσουν.⁶

«Όταν το μωρό σας χορτάσει, συνήθως φαίνεται «γεμάτο από  γάλα» αμέσως μετά. Θα είναι χαλαρό και η γλώσσα του σώματός του θα σας δείξει ότι είναι χορτάτο», λέει η Cathy. «Να θυμάστε ότι οι πάνες είναι επίσης ένας καλός δείκτης ότι παίρνει αρκετό γάλα. Σε αυτό το στάδιο, το μωρό σας που θηλάζει θα έχει πέντε ή περισσότερες βρεγμένες πάνες την ημέρα και τουλάχιστον δύο μαλακά, κίτρινα κακά – συνήθως περισσότερα».

Από τον πρώτο μήνα και μετά, τα κόπρανα του μωρού σας που θηλάζει αποκλειστικά θα πρέπει να έχουν την ίδια εμφάνιση κάθε μέρα (κίτρινα, με μικρούς κόκκους, μαλακά και υδαρή) μέχρι να αρχίσετε να εισάγετε στερεά τρόφιμα από περίπου έξι μηνών. Το μωρό σας μπορεί να ενεργείται καθημερινά, ή μόνο κάθε δύο έως τρεις ημέρες, ή ακόμα και λιγότερο συχνά.⁷

Πότε πρέπει το μωρό μου να ανακτήσει το βάρος που είχε κατά τη γέννηση;

Τα περισσότερα νεογέννητα χάνουν βάρος κατά τις πρώτες ημέρες μετά τη γέννηση. Αυτό είναι φυσιολογικό και δεν πρέπει να σας ανησυχεί. Τα περισσότερα χάνουν περίπου 5 έως 7% του βάρους που είχαν κατά τη γέννηση, αλλά μερικά μπορεί να χάσουν έως και 10%. Ωστόσο, σχεδόν όλα τα μωρά επιστρέφουν στο βάρος γέννησης μέχρι την 10η με 14η ημέρα. Κατά τους πρώτους τρεις με τέσσερις μήνες, η ελάχιστη αναμενόμενη αύξηση βάρους είναι 150 g την εβδομάδα κατά μέσο όρο. Αλλά να θυμάστε ότι τα μωρά μπορεί να έχουν εβδομάδες πολύ γρήγορης ανάπτυξης, καθώς και εβδομάδες πιο αργής, οπότε ο επαγγελματίας υγείας σας θα παρακολουθεί συνεχώς τη γενική ευεξία και ανάπτυξη του μωρού σας.^7,8

Εάν ανησυχείτε ή το μωρό σας παρουσιάζει σημάδια αφυδάτωσης, όπως σκούρα ούρα, απουσία αφόδευσης για περισσότερο από 24 ώρες, βυθισμένη πηγή (το μαλακό σημείο στο κεφάλι), ίκτερο, λήθαργο, χαλαρότητα και απροθυμία να τραφεί (δηλαδή να περάσουν τέσσερις έως έξι ώρες χωρίς να τραφεί), ζητήστε αμέσως ιατρική συμβουλή.⁷

Τι είναι το φαινόμενο συχνών γευμάτων;

Όταν ένα μωρό θέλει να θηλάζει πολύ συχνά σε διάστημα αρκετών ωρών, αυτό ονομάζεται φαινόμενο συχνών γευμάτων.⁶ Συχνά κορυφώνεται τα βράδια μεταξύ 18:00 και 22:00, που συμπίπτει με την ώρα που πολλά μωρά είναι ανήσυχα και θέλουν να τα κρατάνε πολύ. Οι μητέρες αναφέρουν ότι αυτό συμβαίνει συνήθως κατά τη διάρκεια των δύο έως εννέα εβδομάδων μετά τον τοκετό. Πρόκειται για μια πολύ φυσιολογική και συνηθισμένη συμπεριφορά για μωρά που κατά τα άλλα είναι ευχαριστημένα κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης ημέρας, θηλάζουν και αυξάνουν το βάρος τους κανονικά και είναι γενικά υγιή.⁹

Το μωρό σας μπορεί να τρώει συχνά επειδή βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης και χρειάζεται να νιώθει ασφάλεια, σιγουριά και αγάπη. Μπορεί να δυσκολεύεται να ηρεμήσει λόγω όλων των ερεθισμάτων που δέχεται ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλός του ή μπορεί απλά να νιώθει υπερβολικά καταβεβλημένο από αυτά.⁹ Τα μικρά μωρά που είναι υπερβολικά κουρασμένα μπορεί να δυσκολεύονται να ηρεμήσουν και να χρειάζονται βοήθεια. Και ποιος καλύτερος τρόπος για να ηρεμήσει από το θηλασμό, ο οποίος δεν είναι μόνο πηγή τροφής, αλλά και αναλγητικό και πηγή ορμονών ευτυχίας;¹⁰

«Κανείς δεν μου είχε μιλήσει για το συχνό θηλασμό και μετά από 10 ημέρες ήμουν εκτός εαυτού, πεπεισμένη ότι η παραγωγή γάλακτος μου δεν κάλυπτε τις ανάγκες του μωρού μου», θυμάται η Κατερίνα, μητέρα ενός παιδιού, από την Καβάλα. «Ήταν μια περίοδος σύγχυσης. Μου είπαν να αντλώ γάλα και να «συμπληρώνω», μέχρι που τηλεφώνησα στην ΑΛΚΥΌΝΗ στο Εθνικό Πρόγραμμα Προαγωγής του Μητρικού Θηλασμού . Μου εξήγησαν τι συνέβαινε και ότι δεν ήταν πρόβλημα παραγωγής γάλακτος».

Να θυμάστε ότι αυτή είναι μια προσωρινή φάση. Προσπαθήστε να ετοιμάζετε το βραδινό σας γεύμα σε μια ώρα της ημέρας που το μωρό σας κοιμάται καλά, ώστε να μπορείτε απλώς να το ζεστάνετε και να φάτε γρήγορα κατά τη διάρκεια της περιόδου συχνών θηλασμών. Αν έχετε υποστήριξη, μοιραστείτε το κράτημα και το λίκνισμα του μωρού σας για να κάνετε ένα διάλειμμα. Αν δεν έχετε υποστήριξη και νιώθετε ότι είναι όλα πάρα πολλά και δεν τα καταφέρνετε, βάλτε το μωρό σας με ασφάλεια στο κρεβατάκι του και ηρεμήστε για λίγα λεπτά πριν επιστρέψετε για να το κρατήσετε ξανά.

Ζητήστε από τον σύντροφό σας, την οικογένεια και τους φίλους σας να σας βοηθήσουν με τις δουλειές του σπιτιού, τα γεύματα και τα μεγαλύτερα παιδιά. Αν έχετε τους πόρους, μπορείτε να σκεφτείτε να πληρώσετε κάποιον για να σας βοηθήσει στο σπίτι. Προσπαθήστε να ξεκουράζεστε αρκετά, να τρώτε καλά και να πίνετε πολλά υγρά.

«Η κόρη μου κοιμόταν πολύ κατά τη διάρκεια της ημέρας και μετά ήθελε να τρώει συχνά από τις 23:00 έως τις 05:00, κάτι που ήταν εξαντλητικό», λέει η Μελίνα , μητέρα ενός παιδιού, από τη Λαμία. «Ο σύζυγός μου προσπαθούσε να ελαφρύνει το φορτίο όπου μπορούσε: καθάριζε, μου ετοίμαζε φαγητό, έπλενε τα ρούχα, άλλαζε πάνες, με άφηνε να κοιμάμαι όποτε ήταν δυνατόν και πάντα με διαβεβαίωνε ότι κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε».Αν σας ανησυχεί η ένταση του θηλασμού, αξίζει να ζητήσετε βοήθεια. «Πρέπει να επισκεφτείτε έναν σύμβουλο γαλουχίας ή έναν ειδικό σε θέματα θηλασμού, για να διαπιστώσετε αν υπάρχει κάποιο υποκείμενο πρόβλημα», εξηγεί η Cathy. «Μην πέσετε στην παγίδα να συμπληρώνετε με γάλα σε σκόνη (εκτός αν σας το συστήσει ο γιατρός σας) μέχρι να βρείτε την αιτία του προβλήματος. Μπορεί να μην παράγετε αρκετό γάλα, αλλά μπορεί και το μωρό σας να μην είναι σε θέση να πάρει το γάλα αποτελεσματικά».

Πότε θα γίνει πιο εύκολος ο θηλασμός;

Αυτή η πρώιμη φάση είναι σύντομη και ξεχωριστή, και παρόλο που μερικές φορές φαίνεται ατελείωτη, θα γίνει πιο εύκολη! Μέχρι το τέλος του πρώτου μήνα, η παραγωγή γάλακτος θα έχει σταθεροποιηθεί και το μωρό σας θα είναι πιο δυνατό και θα θηλάζει πιο αποτελεσματικά.^2,3 Οποιαδήποτε προβλήματα με την προσκόλληση του μωρού σας θα έχουν πιθανώς επιλυθεί και το σώμα σας θα παράγει γάλα πιο αποτελεσματικά, οπότε ο πόνος ή η διαρροή θα αρχίσουν να υποχωρούν.

«Οι πρώτες τέσσερις έως έξι εβδομάδες είναι οι πιο δύσκολες, μετά τα πράγματα αρχίζουν να σταθεροποιούνται», λέει η Cathy. «Και όταν φτάσετε στους τρεις μήνες, ο θηλασμός γίνεται πραγματικά εύκολος – πολύ πιο εύκολος από το να καθαρίζετε και να ετοιμάζετε μπιμπερό. Απλά κρατήστε γερά!»

Και όσο περισσότερο συνεχίζετε τον θηλασμό, τόσο περισσότερο θα απολαμβάνετε τα οφέλη – από την εξοικονόμηση χρημάτων από το γάλα σε σκόνη και τον καλύτερο ύπνο,^11–13 έως την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος του μωρού σας¹⁴ και την ενισχυμένη προστασία σας από ορισμένους τύπους καρκίνου.¹⁵

«Όταν νομίζεις ότι δεν μπορείς να συνεχίσεις, σκέψου το θηλασμό ως μια διαδικασία που γίνεται κάθε φορά που ταΐζεις το μωρό σου, μέρα με τη μέρα», συμβουλεύει η Χαρά, μητέρα ενός παιδιού, από τον Βόλο. «Ήμουν σίγουρη ότι δεν θα κατάφερνα να θηλάσω για οκτώ εβδομάδες. Τώρα έχουν περάσει σχεδόν 17 εβδομάδες και (τολμώ να το πω) είναι εύκολο». Μάθετε για το επόμενο βήμα στο ταξίδι του θηλασμού σας στο Θηλασμός μετά από ένα μήνα: Τι να περιμένετε

References

• 1 Naveed M et al. An autopsy study of relationship between perinatal stomach capacity and birth weight. Indian J Gastroenterol.1992;11(4):156-158.
• 2 Neville MC et al. Studies in human lactation: milk volumes in lactating women during the onset of lactation and full lactation. Am J Clinl Nutr. 1988;48(6):1375-1386.
• 3 Kent JC et al. Principles for maintaining or increasing breast milk production. J Obstet, Gynecol, & Neonatal Nurs. 2012;41(1):114-121.
• 4 Australian Breastfeeding Association [Internet]. Feeding cues; 2017 Sep [cited 2018 Feb].
• 5 Kent JC et al. Response of breasts to different stimulation patterns of an electric breast pump. J Human Lact. 2003;19(2):179-186.
• 6) Kent JC et al. Volume and frequency of breastfeedings and fat content of breast milk throughout the day. Pediatrics. 2006;117(3):e387-395.
• 7 Lawrence RA, Lawrence RM. Breastfeeding: A guide for the medical profession; 2011. 1114 p.
• 8 World Health Organisation. [Internet]. Child growth standards; 2018 [cited 2018 Feb]
• 9 Australian Breastfeeding Association. [Internet]. Cluster feeding and fussing babies; Dec 2017 [cited 2018 Feb]
• 10 Moberg KU, Prime DK. Oxytocin effects in mothers and infants during breastfeeding. Infant. 2013;9(6):201-206.
• 11 U.S. Department of Health & Human Services [Internet]. Surgeon General Breastfeeding factsheet; 2011 Jan 20 [cited 2017 Feb]
• 12 Kendall-Tackett K et al. The effect of feeding method on sleep duration, maternal well-being, and postpartum depression. Clinical Lactation. 2011;1;2(2):22-26.
• 13 Brown A, Harries V. Infant sleep and night feeding patterns during later infancy: Association with breastfeeding frequency, daytime complementary food intake, and infant weight. Breast Med. 2015;10(5):246-252.
• 14 Hassiotou F et al. Maternal and infant infections stimulate a rapid leukocyte response in breastmilk. Clin Transl immunology. 2013;2(4).
• 15 Li DP et al. Breastfeeding and ovarian cancer risk: a systematic review and meta-analysis of 40 epidemiological studies. Asian Pac J Cancer Prev. 2014;15(12):4829-4837.