Πώς να αποθηκεύετε, να καταψύχετε και να αποψύχετε σωστά το μητρικό γάλα

Εάν επιστρέφετε στη δουλειά, πηγαίνετε σε ένα μάθημα γυμναστικής ή απλώς θέλετε ο σύντροφός σας να ταΐσει το μωρό σας όσο εσείς έχετε ένα ραντεβού, η άντληση και αποθήκευση μητρικού γάλακτος μπορεί να είναι η κατάλληλη επιλογή για εσάς.

Το να γνωρίζετε πώς να φροντίζετε το αντλημένο μητρικό γάλα απαιτεί λίγη προσοχή στη λεπτομέρεια και καλή υγιεινή.

Διαβάστε παρακάτω για συμβουλές σχετικά με τη σωστή αποθήκευση του μητρικού γάλακτος και την προετοιμασία του όταν το μωρό σας είναι έτοιμο να τραφεί.

Ποια είναι τα καλύτερα δοχεία για την αποθήκευση μητρικού γάλακτος;

Τα καλύτερα δοχεία για την αποθήκευση μητρικού γάλακτος πρέπει να είναι μη τοξικά και χωρίς χημικές ουσίες, επομένως οτιδήποτε είναι κατάλληλο για τρόφιμα και χωρίς Δισφαινόλη Α (BPA) είναι κατάλληλο.

(Η Δισφαινόλη Α (BPA) είναι μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως σε πλαστικά δοχεία και επιστρώσεις. Πολλοί κατασκευαστές πλέον την αποσύρουν λόγω των αβέβαιων μακροπρόθεσμων επιπτώσεών της στην υγεία και της πιθανής ορμονικής διαταραχής που μπορεί να προκαλέσει.)

Τα σακουλάκια αποθήκευσης μητρικού γάλακτος, τα οποία έχουν σχεδιαστεί ειδικά για την κατάψυξη μητρικού γάλακτος, μπορεί να είναι μια εξαιρετική επιλογή. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε καθαρά γυάλινα μπουκάλια ή σκληρά πλαστικά μπουκάλια χωρίς BPA με καπάκια που εφαρμόζουν καλά. Μην χρησιμοποιείτε αναλώσιμες σακούλες για μπιμπερό ή κοινές πλαστικές σακούλες για αποθήκευση μητρικού γάλακτος.

Φροντίστε να αποθηκεύετε το μητρικό γάλα σε μικρές ποσότητες για να αποφεύγεται η σπατάλη. Όταν το μωρό σας πίνει αντλημένο μητρικό γάλα από κύπελλο ή μπιμπερό, βακτήρια από το στόμα του μπορεί να περάσουν φυσικά στο γάλα. Για αυτόν τον λόγο, είναι καλύτερο να πετάτε οποιοδήποτε υπόλειμμα γάλακτος που έχει ήδη πιει εν μέρει μέσα σε μία έως δύο ώρες μετά το τάισμα.

Ποια είναι η καλύτερη μέθοδος για την αποθήκευση μητρικού γάλακτος;

Η καλύτερη μέθοδος για την αποθήκευση μητρικού γάλακτος είναι – όσο πιο φρέσκο, τόσο το καλύτερο. Το φρεσκοαντλημένο μητρικό γάλα είναι προτιμότερο από αυτό του ψυγείου, και του ψυγείου είναι καλύτερο από το κατεψυγμένο. Αυτό συμβαίνει επειδή το φρεσκοαντλημένο γάλα έχει τις καλύτερες αντιβακτηριδιακές ιδιότητες και περιέχει περισσότερα αντιοξειδωτικά, βιταμίνες και λίπος από το γάλα που έχει ψυχθεί ή καταψυχθεί.

Για πόσο καιρό μπορεί να αποθηκευτεί το αντλημένο μητρικό γάλα;

Εάν έχετε αντλήσει το μητρικό γάλα, υπό ασφαλείς συνθήκες τηρώντας όλα τα μέτρα υγιεινής, υπάρχουν διαφορετικές οδηγίες για την αποθήκευσή του σε θερμοκρασία δωματίου, στο ψυγείο ή στην κατάψυξη.

Να θυμάστε ότι δεν συνιστάται να θερμαίνετε το κατεψυγμένο μητρικό γάλα σε φούρνο μικροκυμάτων, επομένως ίσως χρειαστεί να υπολογίσετε χρόνο για την απόψυξη.

Για πόσο καιρό μπορεί να παραμείνει το μητρικό γάλα εκτός ψυγείου; Στο ψυγείο; Στην κατάψυξη;

Η αποθήκευση του μητρικού γάλακτος διαφέρει και εξαρτάται από μερικούς παράγοντες. Ακολουθήστε αυτές τις οδηγίες αποθήκευσης και θερμοκρασίας για φρεσκοαντλημένο μητρικό γάλα για υγιή βρέφη.

Εάν το μωρό σας βρίσκεται σε μονάδα εντατικής νοσηλείας νεογνών (ΜΕΝΝ) ή σε ειδικό θάλαμο φροντίδας, το νοσοκομείο σας μπορεί να έχει αυστηρότερες συστάσεις για τον καθαρισμό και την αποθήκευση.

Εάν φυλάσσετε το αντλημένο γάλα στο ψυγείο ή στην κατάψυξη, να επισημαίνετε πάντα στα μπουκάλια ή στα σακουλάκια αποθήκευσης με την ποσότητα και την ημερομηνία άντλησης, ώστε να μπορείτε να παρακολουθείτε και να διαχειρίζεστε το αποθηκευμένο γάλα σας.

Πώς να αποθηκεύετε υγιεινά το μητρικό γάλα στο ψυγείο

Ακολουθήστε αυτές τις οδηγίες για να αποθηκεύετε με ασφάλεια το αντλημένο γάλα στο ψυγείο:

• Τοποθετήστε στο ψυγείο το μητρικό γάλα το συντομότερο δυνατό μετά την άντληση.

• Αποθηκεύστε το γάλα σε καθαρές φιάλες ή σακουλάκια αποθήκευσης γάλακτος.

• Όταν προσθέτετε μικρές ποσότητες φρεσκοαντλημένου γάλακτος σε ήδη ψυχόμενο, ελέγξτε πρώτα τη θερμοκρασία και αφήστε το να κρυώσει εάν χρειάζεται. Μην προσθέτετε γάλα σε θερμοκρασία σώματος σε ήδη ψυχόμενο γάλα.

• Φυλάξτε το μητρικό γάλα στο πιο κρύο σημείο του ψυγείου – στο πίσω μέρος, στο ράφι πάνω από το συρτάρι των λαχανικών. Μην το φυλάσσετε στην πόρτα του ψυγείου όπου η θερμοκρασία δεν είναι σταθερή.

Πώς να αποθηκεύετε το μητρικό γάλα στην κατάψυξη

Κάποιες μητέρες προτιμούν να έχουν μεγάλη τράπεζα, οπότε αν θέλετε να αποθηκεύσετε το μητρικό γάλα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μπορείτε επίσης να το καταψύξετε.

• Καταψύξτε το μητρικό γάλα το συντομότερο δυνατό μετά την άντληση.

• Το αντλημένο γάλα μπορεί να προστεθεί σε ήδη κατεψυγμένο, εφόσον το γάλα που προστίθεται έχει προηγουμένως ψυχθεί στο ψυγείο. Μην προσθέτετε γάλα σε θερμοκρασία σώματος σε κατεψυγμένο γάλα.

• Για πιο εύκολη απόψυξη και ελάχιστη σπατάλη, αποθηκεύστε το γάλα σε μικρές ποσότητες. Αυτές μπορούν να συνδυαστούν μετά την απόψυξη.

• Ελέγξτε ότι τα δοχεία αποθήκευσης μητρικού γάλακτος είναι κατάλληλα για χρήση στην κατάψυξη. Ορισμένα προϊόντα (όπως τα γυάλινα μπουκάλια) μπορεί να σπάσουν σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Τα σακουλάκια αποθήκευσης μητρικού γάλακτος της Medela είναι ιδανικά για την αποθήκευση κατεψυγμένου μητρικού γάλακτος καθώς εξοικονομούν χώρο, είναι κατάλληλα για κατάψυξη, έτοιμα προς χρήση και εύκολα στην επισήμανση.

• Μην γεμίζετε τα μπουκάλια ή τα σακουλάκια πάνω από τα τρία τέταρτα, καθώς το μητρικό γάλα διαστέλλεται κατά την κατάψυξη.

• Φυλάξτε το κατεψυγμένο μητρικό γάλα στο πίσω μέρος της κατάψυξης, όπου η θερμοκρασία παραμένει πιο σταθερή. Κρατήστε το μακριά από τα τοιχώματα καταψυκτών που κάνουν αυτόματη απόψυξη.

Πώς να προετοιμάζετε το αποθηκευμένο μητρικό γάλα

Το μητρικό γάλα που έχει αποθηκευτεί μπορεί να φαίνεται διαφορετικό από το φρεσκοαντλημένο. Τείνει να διαχωρίζεται σε στρώσεις, με το λίπος (την κρέμα) να ανεβαίνει προς τα πάνω. Ανακινήστε απαλά το μπουκάλι για να αναμειχθούν οι στρώσεις πριν ταΐσετε το μωρό σας.

Σημαντική σημείωση: Το έντονο ανακάτεμα ή το δυνατό τίναγμα μπορεί να καταστρέψει ορισμένα από τα θρεπτικά και προστατευτικά συστατικά του γάλακτος.

Πώς να αποψύχετε το μητρικό γάλα

Η απόψυξη του μητρικού γάλακτος δεν είναι ίδια με την απόψυξη άλλων κατεψυγμένων τροφών. Δώστε προσοχή ώστε να είναι ασφαλές για το μωρό σας, ακολουθώντας αυτές τις οδηγίες:

• Το μητρικό γάλα μπορεί να αποψυχθεί στο ψυγείο, συνήθως μέσα σε περίπου 12 ώρες. Εναλλακτικά, κρατήστε το μπουκάλι ή το σακουλάκι με το κατεψυγμένο γάλα κάτω από χλιαρό τρεχούμενο νερό (μέγιστο 37°C). Μην αφήνετε το κατεψυγμένο γάλα να ξεπαγώσει σε θερμοκρασία δωματίου.

• Μόλις αποψυχθεί πλήρως, το προηγουμένως κατεψυγμένο γάλα μπορεί να παραμείνει σε θερμοκρασία δωματίου για έως δύο ώρες ή στο ψυγείο για έως 24 ώρες.

• Μην αποψύχετε ή θερμαίνετε κατεψυγμένο μητρικό γάλα σε φούρνο μικροκυμάτων ή σε βραστό νερό. Αυτά μπορεί να αλλοιώσουν τις θρεπτικές και προστατευτικές του ιδιότητες και να δημιουργήσουν θερμά σημεία που μπορεί να κάψουν το μωρό σας.

• Το αποψυγμένο μητρικό γάλα που έχει μείνει σε θερμοκρασία δωματίου πρέπει να καταναλωθεί μέσα σε δύο ώρες ή να πεταχθεί.

• Μην καταψύχετε ξανά το μητρικό γάλα αφού έχει αποψυχθεί.

Πώς να ζεσταίνετε το αποθηκευμένο μητρικό γάλα

Τα υγιή, τελειόμηνα βρέφη μπορούν να πιούν μητρικό γάλα σε θερμοκρασία δωματίου ή ζεσταμένο στη θερμοκρασία του σώματος. Κάποια έχουν προτίμηση, ενώ άλλα δεν δείχνουν να ενοχλούνται.

• Για να ζεστάνετε το γάλα, τοποθετήστε το μπουκάλι ή το σακουλάκι μητρικού γάλακτος σε ένα φλιτζάνι, δοχείο ή μπολ με χλιαρό νερό για λίγα λεπτά μέχρι να φτάσει στη θερμοκρασία του σώματος (37°C). Εναλλακτικά, χρησιμοποιήστε θερμαντήρα μπιμπερό. Μην επιτρέπετε η θερμοκρασία να ξεπεράσει τους 40°C και μην χρησιμοποιείτε φούρνο μικροκυμάτων, καθώς μπορεί να υπερθερμάνει το γάλα.

• Ανακινήστε απαλά το μπουκάλι ή το σακουλάκι, χωρίς ανακάτεμα ή τίναγμα, για να αναμειχθεί το λίπος που έχει χωρίσει.

Γιατί το αποθηκευμένο μητρικό γάλα μυρίζει περίεργα;

Μπορεί να παρατηρήσετε ότι το ψυχόμενο ή αποψυγμένο μητρικό γάλα μερικές φορές έχει διαφορετική οσμή. Αυτό συμβαίνει επειδή ένα ένζυμο που ονομάζεται λιπάση διασπά τα λίπη και απελευθερώνει λιπαρά οξέα – μια διαδικασία που βοηθά στην αποτροπή της ανάπτυξης επιβλαβών βακτηρίων.

Μερικές μητέρες αναφέρουν ότι το αποθηκευμένο γάλα τους έχει σαπωνώδη ή ξινισμένη μυρωδιά. Ωστόσο, εάν έχετε ακολουθήσει όλες τις οδηγίες ασφαλούς αποθήκευσης που αναφέρονται σε αυτό το άρθρο, το γάλα είναι απολύτως κατάλληλο για κατανάλωση – αν και ορισμένα μωρά μπορεί να αρνηθούν να το πιούν.

Πώς να αποθηκεύετε το μητρικό γάλα όταν είστε εν κινήσει

Εάν χρειάζεται να μεταφέρετε το γάλα σας μεταξύ εργασίας και σπιτιού ή παιδικού σταθμού, χρησιμοποιήστε μια ισοθερμική τσάντα με παγοκύστες. Για συμβουλές σχετικά με την άντληση και αποθήκευση γάλακτος κατά τη μετακίνηση, διαβάστε το άρθρο μας σχετικά με τα ταξίδια και την άντληση.

References

• US Food & Drug Administration. Using a breast pump. [Internet]. Silver Spring, MD, USA: US Department of Health and Human Services; 2018 [updated 2018 Feb 04; cited 2018 Apr 12] Available from: https://www.fda.gov/medical-devices/breast-pumps/using-breast-pump
• Eglash,A., Simon,L., & The Academy of Breastfeeding Medicine. ABM clinical protocol #8: human milk storage information for home use for full-term infants, revised 2017. Breastfeed Med 12, (2017).
• Human Milk Banking Association of North America (HMBANA) Best practice for expressing, storing and handling human milk in hospitals, homes, and child care settings. (HMBANA, Fort Worth, 2024).
• García-Lara NR et al. Effect of freezing time on macronutrients and energy content of breastmilk. Breastfeeding Medicine. 2012;7(4):295-301.
• Office on Women’s Health. Pumping and storing breastmilk. [Internet]. Silver Spring, MD, USA: US Department of Health and Human Services; 2018 [updated 2018 Jan 12; cited 2018 Apr 12] Available from: www.womenshealth.gov/breastfeeding/pumping-and-storing-breastmilk