Μητρικό γάλα vs σκόνη γάλα: Πόσο μοιάζουν μεταξύ τους;

Όταν αποφασίζετε πώς θα σιτίσετε το μωρό σας, η γνώση του τι περιέχει το μητρικό γάλα ή το γάλα σε σκόνη, η διαφορά στο κόστος και η επίδραση που έχουν στην υγεία και τον ύπνο, μπορεί να σας βοηθήσει να κάνετε μια σωστή επιλογή.

Ας ξεκινήσουμε συγκρίνοντας το μητρικό γάλα με το γάλα σε σκόνη ή αλλιώς ξένο γάλα ή γάλα φόρμουλα. Υπάρχουν τρόποι με τους οποίους το γάλα σε σκόνη είναι παρόμοιο με το μητρικό γάλα: και τα δύο παρέχουν ενέργεια, ενυδάτωση και θρεπτικά συστατικά, οπότε το μωρό σας θα αναπτυχθεί όποιο γάλα κι αν λάβει.

Ωστόσο, παρά τις προόδους που έχουν σημειωθεί στον τρόπο παρασκευής και παραγωγής του γάλακτος σε σκόνη για βρέφη, αυτό δεν μπορεί να συγκριθεί με τα οφέλη για την υγεία που προσφέρει το μητρικό γάλα. Το μητρικό γάλα έχει εξελιχθεί κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών ώστε να αποτελεί την ιδανική τροφή για τα βρέφη. Είναι πολύ πιο σύνθετο από το γάλα άλλων θηλαστικών, καθώς συμβάλλει στη διαμόρφωση του πιο σύνθετου εγκεφάλου μας και του μοναδικού πεπτικού και ανοσοποιητικού μας συστήματος. Αντίθετα, το αγελαδινό γάλα, από το οποίο παρασκευάζεται το μεγαλύτερο μέρος του ξένου γάλακτος, καλύπτει τις συγκεκριμένες ανάγκες των μοσχαριών. Δεν είναι ασφαλές για τα ανθρώπινα μωρά να το πίνουν, οπότε πρέπει να υποβληθεί σε εντατική επεξεργασία όταν μετατρέπεται σε γάλα για βρέφη.

«Γνωρίζατε ότι η περιεκτικότητα σε αλάτι (νάτριο) στο αγελαδινό γάλα είναι σχεδόν σε τοξικά επίπεδα για τα βρέφη;» λέει ο καθηγητής Peter Hartmann, διεθνώς αναγνωρισμένος ειδικός στη γαλουχία και την παραγωγή γάλακτος, με έδρα το Πανεπιστήμιο της Δυτικής Αυστραλίας.

«Στην πραγματικότητα, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, το αγελαδινό γάλα ήταν γνωστό ότι ήταν τοξικό για εργαστηριακά ζώα όπως κουνέλια ή αρουραίους. Σήμερα, αν μια ουσία είναι τοξική για τα πειραματόζωα, δεν χρησιμοποιείται στις μελέτες φαρμάκων. Έτσι, σύμφωνα με τα σημερινά πρότυπα, δεν θα τους επιτρεπόταν να παρασκευάζουν το γάλα! Ενώ το μητρικό γάλα έχει πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις νατρίου.”¹

Τι περιέχει το μητρικό γάλα;

Από το πρωτόγαλα που καλύπτει και σφραγίζει το στομάχι του νεογέννητου, μέχρι το ώριμο γάλα που βοηθά το μωρό να γίνει δυνατό, κάθε σταγόνα μητρικού γάλακτος περιέχει χιλιάδες ωφέλιμα συστατικά, όπως:

• Αντισώματα για προστασία από ασθένειες²
• Ορμόνες που ενισχύουν τον δεσμό και ρυθμίζουν την όρεξη³
• Βλαστοκύτταρα που μπορεί να υποστηρίζουν την ανάπτυξη και επιδιόρθωση οργάνων⁴
• Λευκά αιμοσφαίρια που καταπολεμούν λοιμώξεις⁵
• Ωφέλιμα βακτήρια που προστατεύουν το πεπτικό σύστημα του μωρού⁶
• Προβιοτικά ολιγοσακχαρίτες που υποστηρίζουν την υγιή λειτουργία του εντέρου⁷
• Μακράς αλυσίδας λιπαρά οξέα που βοηθούν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, του νευρικού συστήματος και των ματιών του μωρού^8,9
• Ένζυμα που υποστηρίζουν τα πεπτικά και ανοσοποιητικά συστήματα²
• Νουκλεοτίδια και ορμόνες που βοηθούν στην ανάπτυξη υγιών προτύπων ύπνου-αφύπνισης¹⁰

Ένα από τα πλεονεκτήματα του μητρικού γάλακτος σε σχέση με τη φόρμουλα είναι ότι είναι ζωντανό υγρό. Προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες του μωρού. Αν το μωρό αρρωστήσει, το σώμα σας παράγει επιπλέον λευκά αιμοσφαίρια και αντισώματα που μεταφέρονται στο γάλα και βοηθούν στην καταπολέμηση της λοίμωξης.⁵

«Οι προστατευτικές ιδιότητες του μητρικού γάλακτος είναι θεμελιώδεις και μοναδικές για την εξέλιξη της γαλουχίας», εξηγεί ο καθηγητής Hartmann. «Δεν διαθέτουμε ακόμη όλα τα δεδομένα για να κατανοήσουμε πλήρως όλα τα προστατευτικά στοιχεία και τι κάνουν, καθώς το μητρικό γάλα είναι τόσο πολύπλοκο.

«Πάρτε για παράδειγμα τους ολιγοσακχαρίτες – υπάρχουν πάνω από 200.¹¹ Είναι το τρίτο πιο άφθονο συστατικό του μητρικού γάλακτος, και όμως γνωρίζουμε λίγα για τη λειτουργία τους! Πιθανώς έχουν πολύπλοκες δομές γιατί τους δίνουν συγγένεια με συγκεκριμένες πρωτεΐνες, και όταν ο ολιγοσακχαρίτης και η πρωτεΐνη συνδυάζονται, έχουν βιολογικές επιδράσεις.

«Πραγματικά, αν δεν ξέρετε γι’ αυτό, δεν πρέπει να πειραματίζεστε! Το μητρικό γάλα είναι το φυσιολογικό.» Διάβασε περισσότερα για το μητρικό γάλα στο “Τι υπάρχει μέσα στο μητρικό σας γάλα”.

Τι περιέχει το γάλα σε σκόνη;

Τα συστατικά διαφέρουν ανά μάρκα και χώρα, κατά κανόνα παρασκευάζεται από επεξεργασμένο αποβουτυρωμένο αγελαδινό γάλα με πρόσθετα γαλακτωματοποιητές και σταθεροποιητές για να αναμιχθούν τα έλαια με το νερό. Μπορεί επίσης να περιέχει:

• Λακτόζη και/ή άλλα σάκχαρα όπως σιρόπι καλαμποκιού, φρουκτόζη ή μαλτοδεξτρίνη
• Φυτικά έλαια, όπως φοινικέλαιο, κραμβέλαιο, καρύδας, ηλίανθου και σόγιας
• Λιπαρά οξέα, συνήθως από ιχθυέλαια
• Βιταμίνες και μέταλλα από φυτικές και ζωικές πηγές
• Μερικά ένζυμα και αμινοξέα
• Προβιοτικά (σε ορισμένες φόρμουλες)

Σημείωση: διαφορετικά είδη ξένου γάλακτος, όπως από κατσικίσιο γάλα, υποαλλεργικά ή σόγιας, μπορεί να έχουν διαφορετικό μείγμα συστατικών.

«Οι επιστήμονες έχουν δείξει ότι υπάρχουν πάνω από 1.000 πρωτεΐνες στο μητρικό γάλα¹² – και οι καλύτερες εταιρείες φόρμουλας προσπαθούν να αυξήσουν μόνο μία ή λίγες από αυτές», εξηγεί ο καθηγητής Hartmann. «Επιπλέον, μόλις πρόσφατα καταφέραμε να συνθέσουμε μερικούς από τους πολλούς ολιγοσακχαρίτες του μητρικού γάλακτος. Οπότε, η αντιγραφή λίγων πρωτεϊνών και ολιγοσακχαριτών δεν θα σας δώσει μητρικό γάλα!

«Όσον αφορά το αγελαδινό γάλα, πρέπει να προστεθεί επιπλέον πρωτεΐνη για να φτάσουν τα αμινοξέα στα επίπεδα που χρειάζεται το βρέφος. Αλλά η υπερβολική αυτή πρωτεΐνη θα μεταβολιστεί και θα διασπαστεί σε συστατικά που μπορούν να μετατραπούν σε λιπαρά.

«Αυτό είναι ένα από τα προβλήματα του ξένου γάλακτος – τα μωρά αναπτύσσονται πολύ καλά με αυτήν. Οι γονείς συχνά νομίζουν ότι όλα πάνε καλά γιατί τα μωρά μεγαλώνουν γρήγορα – αλλά στην πραγματικότητα αυτό μπορεί να μην είναι καλό για τη μακροπρόθεσμη υγεία των βρεφών που τρέφονται με γάλα σε σκόνη.¹³ Γι’ αυτό οι εταιρείες προσπαθούν πλέον να μειώσουν τα επίπεδα πρωτεΐνης στο ξένο γάλα ώστε τα μωρά να μην πάρουν υπερβολικό βάρος.»

Μητρικός θηλασμός vs γάλα σε σκόνη: Οφέλη για την υγεία

Κοιτάξτε τη μεγαλύτερη εικόνα όταν θα αποφασίσετε αν θα δώσετε στο μωρό μητρικό ή ξένο γάλα. Το μητρικό γάλα δεν είναι μόνο τροφή. Έχει σημαντική προστατευτική λειτουργία, μειώνει την πιθανότητα διάρροιας, γαστρεντερίτιδας, ωτίτιδας, κρυολογήματος και γρίπη, ^14,16 και μειώνει στο μισό τον κίνδυνο του αιφνίδιου θανάτου βρεφών (SIDS).¹⁷

Μπορεί να έχετε ακούσει ότι ο θηλασμός βελτιώνει τις σχολικές επιδόσεις του μωρού, ¹⁸ αλλά ξέρατε ότι συνδέεται και με καλύτερη συμπεριφορά,¹⁹ όραση²⁰ και ευθυγράμμιση δοντιών; ²¹Το μωρό που θηλάζει έχει επίσης μικρότερο κίνδυνο να γίνει παχύσαρκο, και οι πιθανότητες εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 και 2^22,23 και ορισμένων καρκίνων ^24,25στη ζωή του θα είναι χαμηλότερες.

Ο θηλασμός καίει έως 500 θερμίδες την ημέρα, ²⁶ κάτι που μπορεί να βοηθήσει στη γρηγορότερη απώλεια βάρους μετά τη γέννα. Και όσο πιο πολύ θηλάζετε, τόσο μειώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού, ²⁷ της μήτρας και των ωοθηκών,²⁹  καρδιοπάθειας³⁰  και διαβήτη τύπου 2 ²² για τη μητέρα.

Διάβασε περισσότερα για “Τα οφέλη του θηλασμού για τις μητέρες”.

Μητρικός θηλασμός vs ξένο γάλα: Πρακτικά πλεονεκτήματα

Ο θηλασμός είναι συνήθως πιο οικονομικός. Μία εκτίμηση λέει ότι οικογένειες που θηλάζουν αποκλειστικά εξοικονομούν 1.200 έως 1.500 δολάρια κατά τον πρώτο χρόνο του μωρού.

Και ενώ ο θηλασμός μπορεί να μην εμποδίσει το μωρό να ξυπνά τη νύχτα, εξοικονομεί χρόνο κατά τα γεύματα και βοηθά εσάς και το μωρό να επιστρέψετε πιο γρήγορα στον ύπνο, προσφέροντας περίπου 40–45 λεπτά επιπλέον ανά βράδυ.³²

Στην πραγματικότητα, ο θηλασμός εξοικονομεί γενικότερα χρόνο, καθώς δεν χρειάζεται να πλένετε, αποστειρώνετε, βράζετε νερό ή ετοιμάζετε μπουκάλια – το γάλα σας είναι πάντα έτοιμο στη σωστή θερμοκρασία.

Επιπλέον, τα τρόφιμα που καταναλώνετε δίνουν γεύση στο γάλα, ώστε το μωρό να δοκιμάζει νέες γεύσεις σε κάθε θηλασμό και να απολαμβάνει μεγαλύτερη ποικιλία όταν ξεκινήσετε στερεά. ³³Ο θηλασμός μπορεί ακόμη να ενθαρρύνει υγιεινότερη διατροφή, καθώς έρευνες δείχνουν ότι τα βρέφη που θηλάζουν από μητέρες που καταναλώνουν τακτικά φρούτα και λαχανικά προτιμούν αυτά τα τρόφιμα περισσότερο από τα μωρά μητέρων που δεν τα καταναλώνουν.³⁴

Η φόρμουλα, αντίθετα, έχει πάντα την ίδια γεύση, και ακόμη και η χρήση διαφορετικών μαρκών δεν μπορεί να αναπαράγει τις σύνθετες γεύσεις του μητρικού γάλακτος. Τέλος, έχετε σκεφτεί τα περιβαλλοντικά οφέλη του μητρικού γάλακτος; Χωρίς εντατική εκτροφή, εκπομπές εργοστασίων, μεταφορές ή συσκευασίες, ο θηλασμός είναι καλύτερος για τον πλανήτη, καθώς και για εσάς και το μωρό σας.

References

• 1 Cribb VL et al. Contribution of inappropriate complementary foods to the salt intake of 8-month-old infants. Eur J Clin Nutr. 2012;66(1):104.
• 2 Lönnerdal B. Nutritional and physiologic significance of human milk proteins. Am J Clin Nutr. 2003;77(6):1537S-1543S.
• 3 Savino F et al. Breast milk hormones and their protective effect on obesity. Int J Pediatr Endocrinol. 2009;2009:327505.
• 4 Hassiotou F, Hartmann PE. At the Dawn of a New Discovery: The Potential of Breast Milk Stem Cells. Adv Nutr. 2014;5(6):770-778.
• 5 Hassiotou F et al. Maternal and infant infections stimulate a rapid leukocyte response in breastmilk. Clin Transl Immunology. 2013;2(4):e3.
• 6 Pannaraj PS et al. Association Between Breast Milk Bacterial Communities and Establishment and Development of the Infant Gut Microbiome. JAMA Pediatr. 2017;171(7):647-654.
• 7 Bode L. Human milk oligosaccharides: every baby needs a sugar mama. Glycobiology. 2012;22(9):1147-1162.
• 8 Deoni SC et al. Breastfeeding and early white matter development: A cross-sectional study. Neuroimage. 2013;82:77-86.
• 9 Birch E et al. Breast-feeding and optimal visual development. J Pediatr Ophthalmol Strabismus. 1993;30(1):33-38.
• 10 Sánchez CL et al. The possible role of human milk nucleotides as sleep inducers. NutrNeurosci. 2009;12(1):2-8.
• 11 Moukarzel S, Bode L. Human Milk Oligosaccharides and the Preterm Infant: A Journey in Sickness and in Health. Clin Perinatol. 2017;44(1):193-207.
• 12 Beck KL et al. Comparative Proteomics of Human and Macaque Milk Reveals Species-Specific Nutrition during Postnatal Development. J Proteome Res. 2015;14(5):2143-2157.
• 13 Michaelsen KF, Greer FR. Protein needs early in life and long-term health. Am J Clin Nutr. 2014;99(3):718S-722S.
• 14 Howie PW et al. Positive effect of breastfeeding against infection. BMJ.1990;300(6716):11-16.
• 15 Duijts L et al. Prolonged and exclusive breastfeeding reduces the risk of infectious diseases in infancy. Pediatrics, 2010;126(1):e18-25.
• 16 Ladomenou F et al. Protective effect of exclusive breastfeeding against infections during infancy: a prospective study. Arch Dis Child. 2010;95(12):1004-1008.
• 17 Vennemann MM et al. Does breastfeeding reduce the risk of sudden infant death syndrome?. Pediatrics. 2009;123(3):e406-e410.
• 18 Straub N et al. Economic impact of breast-feeding-associated improvements of childhood cognitive development, based on data from the ALSPAC. Br J Nutr. 2016;1-6.
• 19 Heikkilä K et al. Breast feeding and child behaviour in the Millennium Cohort Study. Arch Dis Child. 2011;96(7):635-642.
• 20 Singhal A et al. Infant nutrition and stereoacuity at age 4–6 y. Am J Clin Nutr, 2007;85(1):152-159.
• 21 Peres KG et al. Effect of breastfeeding on malocclusions: a systematic review and meta‐analysis. Acta Paediatr. 2015;104(467):54-61.
• 22 Horta B et al. Long‐term consequences of breastfeeding on cholesterol, obesity, systolic blood pressure and type 2 diabetes: a systematic review and meta‐analysis. Acta Paediatr. 2015;104(467):30-37.
• 23 Lund-Blix NA. Infant feeding in relation to islet autoimmunity and type 1 diabetes in genetically susceptible children: the MIDIA Study. Diabetes Care. 2015;38(2):257-263.
• 24 Amitay EL, Keinan-Boker L. Breastfeeding and Childhood Leukemia Incidence: A Meta-analysis and Systematic Review. JAMA Pediatr. 2015;169(6):e151025
• 25 Bener A et al. Does prolonged breastfeeding reduce the risk for childhood leukemia and lymphomas? Minerva Pediatr. 2008;60(2):155-161.
• 26 Dewey KG. Energy and protein requirements during lactation. Annu Rev Nutr. 1997;17:19-36.
• 27 Victoria CG et al. Breastfeeding in the 21st century: epidemiology, mechanisms, and lifelong effect. Lancet. 2016;387(10017):475-490.
• 28 Jordan SJ et al. Breastfeeding and Endometrial Cancer Risk: An Analysis From the Epidemiology of Endometrial Cancer Consortium. Obstet Gynecol. 2017;129(6):1059-1067.
• 29 Li DP et al. Breastfeeding and ovarian cancer risk: a systematic review and meta-analysis of 40 epidemiological studies. Asian Pac J Cancer Prev. 2014;15(12):4829-4837.
• 30 Peters SAE et al. Breastfeeding and the Risk of Maternal Cardiovascular Disease: A Prospective Study of 300 000 Chinese Women. J Am Heart Assoc. 2017;6(6).
• 31 U.S. Department of Health & Human Services [Internet]. Surgeon General Breastfeeding factsheet; 2011 Jan 20 [cited 2018 Apr 04].
• 32 Doan T et al. Breast-feeding increases sleep duration of new parents. J Perinat Neonatal Nurs. 2007;21(3):200-206.
• 33 Menella JA et al. Prenatal and postnatal flavor learning by human infants. Pediatrics. 2001;107(6):E88.
• 34 Forestell CA, Mennella JA. Early determinants of fruit and vegetable acceptance. Pediatrics. 2007;120(6):1247-1254.