Πάρα πολύ μητρικό γάλα; Πώς να μειώσετε την υπερπαραγωγή

Μερικές νέες μητέρες αισθάνονται ότι παράγουν υπερβολικά πολύ μητρικό γάλα, ειδικά κατά τις πρώτες εβδομάδες του θηλασμού. Συνεχίστε να διαβάζετε για να μάθετε αν πράγματι έχετε υπερπαραγωγή γάλακτος και τι μπορεί να κάνετε γι’ αυτό.

Το μητρικό γάλα είναι εκπληκτικό, οπότε το να έχετε πολύ είναι καλό πράγμα, σωστά; Λοιπόν, όχι πάντα… Μερικά μωρά δυσκολεύονται με τη γρήγορη ροή που συνήθως συνοδεύει την υπερπαραγωγή γάλακτος. Οι μαμάδες με υπερπαραγωγή συχνά αισθάνονται πολύ άβολα, με συχνές ή συνεχείς διαρροές από τους μαστούς, και είναι πιο πιθανό να υποφέρουν από επαναλαμβανόμενη μαστίτιδα.

Ευτυχώς, υπάρχουν διάφορες τεχνικές που μπορούν να βοηθήσουν. Αλλά πριν δοκιμάσετε οποιαδήποτε από αυτές, κάντε στον εαυτό σας δύο βασικές ερωτήσεις:

Έχω πράγματι υπερβολικό μητρικό γάλα;

Ορισμένα συμπτώματα της υπερπαραγωγής (αναφέρονται παρακάτω) μπορεί να έχουν και άλλες πιθανές αιτίες. Δεν είναι συνετό να προσπαθήσετε να μειώσετε την παραγωγή σας μέχρι να είστε σίγουρες ότι η υπερπαραγωγή είναι το πραγματικό πρόβλημα. Διαφορετικά, μπορεί να καταλήξετε με λιγότερο γάλα από αυτό που χρειάζεται το μωρό σας, ιδιαίτερα τον κρίσιμο πρώτο μήνα, όταν προσπαθείτε να σταθεροποιήσετε την παραγωγή σας.

Είναι η υπερπαραγωγή πρόβλημα για εμένα ή για το μωρό μου;

Αν είστε σίγουρη ότι έχετε υπερπαραγωγή μητρικού γάλακτος, αλλά τόσο εσείς όσο και το μωρό σας είστε χαρούμενοι, δεν χρειάζεται να κάνετε τίποτα. Οι περισσότερες περιπτώσεις εξισορροπούνται μετά τους πρώτους μήνες. Και καθώς το μωρό σας μεγαλώνει, θα μάθει να διαχειρίζεται καλύτερα τη γρήγορη ροή και ίσως να του αρέσει κιόλας!

Η διαρροή δεν σημαίνει πάντα υπερπαραγωγή

Κατά τις πρώτες τέσσερις έως έξι εβδομάδες μετά τη γέννηση του μωρού σας, τα επίπεδα της ορμόνης προλακτίνης – της ορμόνης που ευθύνεται για την παραγωγή γάλακτος – θα αυξάνονται κάθε φορά που βγάζετε γάλα από το στήθος. Αυτές τις πρώτες εβδομάδες, το σώμα σας «μαθαίνει» πόσο γάλα χρειάζεται το μωρό σας και πόσο να παράγει κάθε ώρα. Ως αποτέλεσμα, η υπερβολική διαρροή και τα στήθη που γεμίζουν γρήγορα – ακόμη και η εκτόξευση γάλακτος κατά την έναρξη της ροής – είναι συνηθισμένα και φυσιολογικά.¹

Ταυτόχρονα, το νεογέννητό σας μαθαίνει επίσης να συντονίζει το ρούφηγμα και την κατάποση, οπότε ελαφρύς βήχας ή πνίξιμο στο στήθος είναι επίσης αναμενόμενα.

Μετά από περίπου τέσσερις έως έξι εβδομάδες, οι εξάρσεις προλακτίνης μειώνονται σταδιακά και η παραγωγή γάλακτος αρχίζει να ακολουθεί μια πιο απλή διαδικασία «προσφοράς και ζήτησης» βασισμένη στις ανάγκες του μωρού σας.² Αλλά με τόσες ορμονικές αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα σας, δεν είναι παράξενο να χρειάζεται χρόνος για να προσαρμοστείτε. Κάποιες μητέρες βλέπουν την παραγωγή τους να σταθεροποιείται γρήγορα, ενώ σε άλλες χρειάζεται λίγο παραπάνω.

Σημάδια υπερπαραγωγής μητρικού γάλακτος στο μωρό

Η υπερπαραγωγή φαίνεται να συνδέεται με τη γρήγορη ροή, ειδικά κατά την πρώτη έκκριση του γάλακτος. Το μωρό μπορεί να αντιδρά με βήχα και πνίξιμο στην αρχή του θηλασμού, να δαγκώνει ή να κρατάει χαλαρά τη θηλή στο στόμα του. Μπορεί να σταματά τον θηλασμό επειδή η ροή είναι υπερβολικά γρήγορη και να κλαίει όταν η σίτιση διακόπτεται. Πιθανόν να καταπίνει μεγάλες ποσότητες γάλακτος μαζί με πολύ αέρα και να βγάζει γουλιές ή να χρειάζεται συχνό ρέψιμο. Να είστε όσο πιο απαλές γίνεται όταν το κάνετε να ρευτεί  – οι απότομες κινήσεις, μαζί με το γεμάτο στομάχι, μπορεί να προκαλέσουν εμετό ή αναστάτωση.

Στην αρχή του θηλασμού, το γάλα που λαμβάνει το μωρό έχει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λίπος και αποτελείται κυρίως από λακτόζη (σάκχαρο) και πρωτεΐνη. Καθώς η σίτιση προχωρά και το στήθος αδειάζει, η περιεκτικότητα σε λίπος αυξάνεται. Σε περιπτώσεις υπερπαραγωγής, το μωρό μπορεί να χορταίνει πριν αδειάσει εντελώς το στήθος. Αυτό σημαίνει ότι λαμβάνει άφθονο γάλα πλούσιο σε λακτόζη, αλλά όχι αρκετό από το υψηλό σε λίπος γάλα που έρχεται στο τέλος. Η υπερβολική λακτόζη, αντί για μια ισορροπημένη σίτιση, μπορεί να είναι δύσκολη για την πέψη του μωρού, προκαλώντας αφρώδεις πράσινες κενώσεις.

Παραδόξως, σε αυτή την περίπτωση, το μωρό μπορεί να θέλει να θηλάζει συνεχώς και να είναι ανήσυχο μεταξύ των γευμάτων – παρότι παίρνει πολλές θερμίδες, η χαμηλή περιεκτικότητα σε λίπος σημαίνει ότι δεν νιώθει πλήρη ικανοποίηση. Είναι το λίπος στα τρόφιμα που προκαλεί το αίσθημα κορεσμού. Σκεφτείτε τη διαφορά ανάμεσα στο να φάτε δεκάδες κράκερ ρυζιού και στο να φάτε λίγα μπισκότα με τυρί – το τυρί θα σας κρατήσει περισσότερο επειδή είναι πιο πλούσιο σε λίπος.

Ωστόσο, όλα τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλα αίτια, όπως παλινδρόμηση, αλλεργίες ή ακόμη και – αντιστρόφως – χαμηλή παραγωγή γάλακτος. Μόνο αν συνδυάζονται με υπερβολική αύξηση βάρους είναι πιθανό η υπερπαραγωγή να είναι η αιτία. Τα μωρά αναμένεται να παίρνουν περίπου 900 g τον μήνα, αλλά σε περιπτώσεις υπερπαραγωγής παίρνουν πολύ περισσότερο – συχνά περίπου το διπλάσιο.¹ Αν το μωρό παρουσιάζει συμπτώματα υπερπαραγωγής αλλά παίρνει φυσιολογικά βάρος, απευθυνθείτε σε σύμβουλο γαλουχίας ή ειδικό θηλασμού για καθοδήγηση.

Συμπτώματα υπερπαραγωγής που μπορεί να έχετε εσείς

Οι μαμάδες με υπερβολικό γάλα συχνά βιώνουν ενοχλητικό αίσθημα υπερφόρτωσης και πληρότητας και αισθάνονται συνεχώς «φουσκωμένες».³ Όπως είδαμε, η διαρροή είναι φυσιολογική κατά τις πρώτες έξι εβδομάδες και δεν σημαίνει πάντα υπερπαραγωγή. Όμως, αν εξακολουθείτε να μουσκεύετε κάθε φορά που θηλάζετε μετά από αυτή την περίοδο, μπορεί να υπάρχει πρόβλημα.

Επειδή το μωρό δεν μπορεί πάντα να αδειάσει ένα πολύ γεμάτο στήθος, είναι επίσης συνηθισμένο να εμφανίζονται φραγμένοι πόροι ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια μαστίτιδας εξαιτίας της υπερπαραγωγής. Ωστόσο, αυτά τα προβλήματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες.

Πώς να μειώσετε την παραγωγή γάλακτος

Αν έχετε διαπιστώσει ότι έχετε υπερπαραγωγή και αποτελεί πρόβλημα, υπάρχουν μερικά απλά μέτρα που μπορούν να βοηθήσουν.

Για κάποιες μητέρες αυτά αρκούν:

• Δοκιμάστε τον θηλασμό σε ανάκλιση. Ο θηλασμός σε ξαπλωτή θέση μπορεί να βοηθήσει γιατί δίνει στο μωρό περισσότερο έλεγχο. Μπορεί να ρυθμίζει τον ρυθμό και να σηκώνει το κεφάλι του για διάλειμμα αν η ροή είναι πολύ γρήγορη. Θυμηθείτε να βάλετε μια πετσέτα από κάτω για να μαζεύει το επιπλέον γάλα.
  
• Ανακουφίστε την πίεση. Αν αισθάνεστε έντονη ενόχληση, μπορείτε να βγάλετε λίγο γάλα με το χέρι ή με θήλαστρο – αλλά προσπαθήστε να βγάλετε όσο το δυνατόν λιγότερο. Κάθε φορά που βγάζετε γάλα, στέλνετε σήμα στο σώμα σας να παράγει περισσότερο. Έτσι, ενώ η άντληση προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, μακροπρόθεσμα μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα. Αν χρειάζεστε να αποθηκεύσετε γάλα για να το δίνετε όταν λείπετε, είναι καλύτερο να το κάνετε αφού έχετε ρυθμίσει την υπερπαραγωγή.
  
• Δοκιμάστε επιθέματα στήθους. Αν έχετε διαρροή, τα απορροφητικά επιθέματα ή τα κοχύλια συλλογής γάλακτος στο στηθόδεσμο μπορούν να σας κρατήσουν στεγνές.
  
• Αποφύγετε τσάι ή συμπληρώματα που ενισχύουν τη γαλουχία. Αν πίνετε τσάι για θηλασμό, τρώτε μπισκότα γαλουχίας ή παίρνετε φυτικά συμπληρώματα για αύξηση παραγωγής, σταματήστε τα – μπορεί τώρα να συμβάλλουν στο πρόβλημα.

Μείωση Παραγωγής – Block feeding

Αν έχετε δοκιμάσει τα παραπάνω και εξακολουθείτε να έχετε προβλήματα, μια τεχνική που ονομάζεται Block Feeding μπορεί να βοηθήσει να φέρετε την παραγωγή σε πιο διαχειρίσιμο επίπεδο. Ζητήστε όμως καθοδήγηση από σύμβουλο γαλουχίας ή ειδικό θηλασμού πριν την εφαρμόσετε.

Με τη τεχνική αυτή, θηλάζετε το μωρό σας όποτε θέλει για μια περίοδο τεσσάρων ωρών, αλλά μόνο από ένα στήθος. Το άλλο στήθος θα γεμίσει πολύ. Επειδή το γάλα περιέχει μια ουσία που ονομάζεται «Αναστολέας Παραγωγής Γάλακτος» (FIL), αυτή η υπερπληρότητα στέλνει σήμα στο στήθος να επιβραδύνει την παραγωγή. Είναι ο τρόπος του σώματος να διασφαλίζει ότι τα στήθη δεν γεμίζουν ασταμάτητα.

Δοκιμάστε αυτή την τεχνική για 24 ώρες, εναλλάσσοντας στήθη κάθε τέσσερις ώρες. Αν δεν δείτε βελτίωση, μπορείτε να αυξήσετε τη διάρκεια των περιόδων σε έξι ώρες.

Τεχνική αποστράγγισης – Block feeding

Αν δεν υπάρχει βελτίωση μετά από άλλες 24 ώρες, υπάρχει μια παραλλαγή αυτής της μεθόδου που μπορεί να βοηθήσει σε πιο έντονες περιπτώσεις υπερπαραγωγής, που ονομάζεται «Tεχνική Aποστράγγισης και Blog Feeding».³

Με αυτή τη μέθοδο, χρησιμοποιείτε θήλαστρο για να αδειάσετε πλήρως τους μαστούς στην αρχή της ημέρας και στη συνέχεια θηλάζετε αμέσως το μωρό. Η ροή θα είναι πιο αργή, γεγονός που θα βοηθήσει το μωρό να ανταποκριθεί καλύτερα. Θα λάβει επίσης περισσότερο από το πλούσιο σε λίπος γάλα που βγαίνει στο τέλος του θηλασμού, οπότε θα αισθανθεί πιο ικανοποιημένο.

Έπειτα ξεκινάτε την τεχνική μείωσης και διαχείρισης  υπερπαραγωγής γάλακτος ανά τετράωρα, όπως παραπάνω. Αν δεν είναι αποτελεσματικό, αυξήστε τη διάρκεια των περιόδων σε έξι, οκτώ ή δώδεκα ώρες, ανάλογα με το πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα. Μιλήστε με επαγγελματία υγείας πριν εφαρμόσετε αυτή την τεχνική. Μπορεί να μη χρειαστεί να αδειάσετε πλήρως τους μαστούς ξανά μετά την πρώτη φορά, αν και κάποιες μητέρες χρειάζεται να το κάνουν άλλη μία ή δύο φορές. Κάποιες βλέπουν βελτίωση μέσα σε μία ή δύο ημέρες, ενώ άλλες χρειάζονται λίγο περισσότερο, αλλά η τεχνική αυτή δεν πρέπει να συνεχίζεται για περισσότερο από πέντε ημέρες.

References

1 Morbacher N. Breastfeeding answers made simple. Amarillo TX, USA: Hale Publishing; 2010.

2 Cox DB et al. Blood and milk prolactin and the rate of milk synthesis in women. Exp Physiol. 1996;81(6):1007-1020.

3 van Veldhuizen-Staas CG. Overabundant milk supply: an alternative way to intervene by full drainage and block feeding. Int Breastfeed J. 2007;2(1):11.