Θηλασμός μετά τον πρώτο μήνα: Τι να περιμένετε

Γνωρίζετε πότε σταθεροποιείται η παραγωγή μητρικού γάλακτος; Ή πώς αλλάζει η συχνότητα και η διάρκεια του θηλασμού του μωρού σας καθώς μεγαλώνει και γίνεται πιο ενεργό; Μάθετε τα πάντα στον οδηγό μας για τον θηλασμό μετά τον πρώτο μήνα.

Συγχαρητήρια – καταφέρατε να περάσετε τον πρώτο τρελό μήνα του θηλασμού. Το μητρικό σας γάλα είναι πλέον πλήρως ώριμο,¹ η παραγωγή σας αρχίζει να σταθεροποιείται και οι μαστοί σας δεν θα στάζουν τόσο πολύ, ή καθόλου, πια. Μην ανησυχείτε, δεν χάνετε την παραγωγή σας – τα στήθη σας απλώς γίνονται πιο αποτελεσματικά στην παραγωγή και αποθήκευση γάλακτος.² Σε έξι εβδομάδες, θα αρχίσετε να βλέπετε τα πρώτα υπέροχα χαμόγελα του μωρού σας και σε δύο μήνες θα έχετε 500 έως 600 θηλασμούς στο ενεργητικό σας. Ελπίζουμε ότι τα τυχόν προβλήματα προσκόλλησης θα έχουν επιλυθεί και τώρα είναι θέμα διατήρησης του θηλασμού και απόλαυσης της ευκολίας και των συνεχιζόμενων οφελών για την υγεία.

Πότε μειώνεται η συχνότητα του θηλασμού;

Το εύρος του «φυσιολογικού» θηλασμού για μωρά ηλικίας ενός έως έξι μηνών είναι ευρύ – μερικά θηλάζουν μόνο τέσσερις φορές σε 24 ώρες, ενώ άλλα θηλάζουν 13 φορές την ημέρα.³

«Αφού το μωρό σας γίνει περίπου ενός μηνός, θα αρχίσει να καταναλώνει μεγαλύτερες ποσότητες γάλακτος σε κάθε τάισμα και μπορεί να αρχίσει να κάνει μεγαλύτερα διαστήματα μεταξύ των ταϊσμάτων», εξηγεί η διεθνώς αναγνωρισμένη σύμβουλος γαλουχίας Cathy Garbin. «Το στομάχι τους μεγαλώνει, ώστε να μπορούν να καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες γάλακτος, ενώ το ώριμο γάλα σας τα κρατά χορτάτα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα».

Τα γεύματα μπορούν να διαρκέσουν από 12 λεπτά έως σχεδόν μία ώρα – υπάρχει πραγματικά μεγάλη διακύμανση μεταξύ των βρεφών!³ Ωστόσο, εάν το μωρό σας αυξάνει το βάρος του και έχει ένα πρότυπο σίτισης που ταιριάζει σε αυτά τα εύρη, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Παραδόξως όμως, ανεξάρτητα από το πόσο συχνά θηλάζει το μωρό σας, θα καταναλώνει περίπου την ίδια ποσότητα γάλακτος την ημέρα σε ηλικία ενός μήνα, όπως και σε ηλικία έξι μηνών, όταν αρχίζετε να εισάγετε στερεές τροφές.⁴ 

«Ωστόσο, θα υπάρχουν πάντα μερικές ημέρες που θα θέλουν να θηλάσουν λίγο περισσότερο ή λίγο λιγότερο, ειδικά αν δεν αισθάνονται καλά, και πρέπει απλά να το αποδεχτείτε», λέει η Cathy.

Το μωρό μου χρειάζεται πραγματικά μόνο μητρικό γάλα για τους πρώτους έξι μήνες;

Ναι. Το μητρικό γάλα παρέχει στο μωρό σας όλα όσα χρειάζεται για τους πρώτους έξι μήνες της ζωής του – αν θηλάζετε αποκλειστικά, δεν χρειάζεται καν νερό!⁵ Στην πραγματικότητα, το πεπτικό του σύστημα δεν είναι σε θέση να δεχτεί στερεές τροφές μέχρι περίπου τους έξι μήνες και δεν θα πίνει αγελαδινό γάλα μέχρι να γίνει ενός έτους.

Ο θηλασμός σε αυτό το στάδιο προετοιμάζει επίσης το μωρό σας για τα συναρπαστικά ορόσημα που θα ακολουθήσουν. Ασκεί τους μυς του στόματος του και βοηθά στην ανάπτυξη της γνάθου και στην ευθυγράμμιση των δοντιών,^6,7 τα οποία είναι όλα σημαντικά για το φαγητό και την ομιλία. Και επειδή η γεύση του μητρικού γάλακτος μπορεί να επηρεαστεί από αυτά που τρώτε ή πίνετε, αυτό σημαίνει ότι το μωρό σας μπορεί να δοκιμάσει νέες γεύσεις πριν καν αρχίσει να τρώει στερεές τροφές.⁸ 

Επιπλέον, αν το μωρό σας αρρωστήσει, το σώμα σας θα παράγει αντισώματα που θα περάσουν στο μητρικό γάλα για να βοηθήσουν στην καταπολέμηση της λοίμωξης.⁹ Αυτό σημαίνει ότι θα συνεχίσει να το προστατεύει καθώς μεγαλώνει και γίνεται πιο ενεργό τους επόμενους μήνες.

Μόλις βρείτε τον ρυθμό σας, η συνέχιση του θηλασμού είναι επίσης εξαιρετικά βολική, όπως ανακάλυψε η Πηνελόπη, μητέρα δύο παιδιών από τη Θεσσαλονίκη: «Το γεγονός ότι δεν χρειαζόταν να αποστειρώνω πολλά μπιμπερό, να ετοιμάζω γάλα σε σκόνη, να τα μεταφέρω παντού και μετά να τα ζεσταίνω, έκανε τον θηλασμό την εύκολη επιλογή – ειδικά καθώς τα μωρά μου μεγάλωναν και βγαίναμε πιο συχνά έξω».

Πότε θα κοιμάται το μωρό μου που θηλάζω όλη τη νύχτα;

Είναι φυσιολογικό όλα τα μωρά να ξυπνούν κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η πλειονότητα των μωρών ηλικίας ενός έως έξι μηνών καταναλώνει το ένα πέμπτο της ημερήσιας πρόσληψης γάλακτος τη νύχτα, οπότε αυτά τα γεύματα είναι σημαντικά για να εξασφαλιστεί ότι λαμβάνουν αρκετές θερμίδες.³

«Πραγματικά, εξαρτάται από το τι εννοείτε με το να κοιμάται όλη τη νύχτα», λέει η Cathy. «Αν το μωρό σας κοιμάται τα μεσάνυχτα και ξυπνά στις 05:00, μερικοί άνθρωποι το αποκαλούν ύπνο όλη τη νύχτα και σίγουρα είναι καλύτερο από το να ξυπνά κάθε δύο ώρες! Γνωρίζω μωρά που θηλάζουν και κοιμούνται στις 19:00 και ξυπνούν στις 07:00 από την ηλικία των έξι εβδομάδων, αλλά πολλά άλλα συνεχίζουν να ξυπνούν συχνά. Κάθε παιδί είναι διαφορετικό».

Μια μελέτη σε περισσότερα από 700 βρέφη στην Ουαλία έδειξε ότι σχεδόν το 80% ξυπνούσε τουλάχιστον μία φορά τη νύχτα μεταξύ έξι και 12 μηνών, και το 25% ξυπνούσε τρεις φορές ή περισσότερες. Δεν υπήρχε διαφορά στη συχνότητα μεταξύ των βρεφών που θήλαζαν και εκείνων που τρέφονταν με γάλα σε σκόνη.¹⁰

Έτσι, αν πρόκειται να ξυπνάτε ούτως ή άλλως, τουλάχιστον ο θηλασμός είναι μια βολική επιλογή! Όπως συμφωνεί η Λυδία, μητέρα δύο παιδιών από την Λαμία: «Τη νύχτα δεν χρειάζεται σχεδόν να ξυπνάτε – απλά αφήστε το σώμα σας και το μωρό σας να λειτουργήσουν αυτόματα. Χωρίς προγραμματισμό, μετρήσεις ή αποστείρωση. Όλα είναι έτοιμα και στην κατάλληλη θερμοκρασία στο στήθος σας. Ιδανικό για μένα».

Το μωρό μου έχει αρχίσει να ξυπνάει πιο συχνά – μήπως πεινάει;

Γύρω στους τέσσερις μήνες, οι ρυθμοί ύπνου του μωρού σας μπορεί να αλλάξουν, καθώς αρχίζει να εναλλάσσεται μεταξύ περιόδων βαθύ και ελαφρύ ύπνου, όπως και οι ενήλικες. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να αρχίσει να ξυπνάει πιο συχνά τη νύχτα. «Σε αυτό το στάδιο των τεσσάρων μηνών, μπορεί να αντιμετωπίζετε ένα πρόβλημα ύπνου και όχι ένα πρόβλημα σίτισης», λέει η Cathy. «Μπορεί να σας εξαντλήσει, αλλά προσπαθήστε να ακολουθήσετε τη ροή και να το ξεπεράσετε».

Μερικοί άνθρωποι αναφέρονται σε αυτό ως «υποχώρηση ύπνου τεσσάρων μηνών». Αν και μπορεί να φαίνεται σαν ένα βήμα πίσω, το μωρό σας πλησιάζει σε μια σημαντική φάση ανάπτυξης. Μαθαίνει γρήγορα, γίνεται πιο συνειδητό του κόσμου, αποκτά καλύτερη αντίληψη του βάθους και ίσως αρχίζει να βιώνει άγχος αποχωρισμού. Το να κλαίει για εσάς όταν ξυπνά, να θηλάζει και να είναι κοντά σας είναι ένας τρόπος να αναζητά ασφάλεια.^11–13

Μην μπείτε στον πειρασμό να του δώσετε «συμπλήρωμα» γάλακτος ή να του δώσετε στερεά τροφή νωρίς, σε μια προσπάθεια να κοιμηθεί περισσότερο. Το μητρικό γάλα περιέχει ορμόνες που προκαλούν υπνηλία και βοηθούν και τους δύο να χαλαρώσετε. Μελέτες δείχνουν ότι οι μητέρες που θηλάζουν κοιμούνται περισσότερο κάθε βράδυ από όσες χρησιμοποιούν γάλα σε σκόνη ή μικτή διατροφή.¹⁴

Πώς μπορεί η εμφάνιση των πρώτων δοντιών να επηρεάζει το θηλασμό;

Η εμφάνιση των πρώτων δοντιών ξεκινά συχνά από την ηλικία των τεσσάρων μηνών περίπου. Το μωρό σας μπορεί να γίνει νευρικό και να απομακρύνεται από το στήθος σας, κλαίγοντας από δυσφορία, αν τα ούλα του πονάνε, κάτι που μπορεί να είναι απογοητευτικό.

Ωστόσο, ο θηλασμός μπορεί επίσης να έχει καταπραϋντική δράση. Μια μελέτη έδειξε ότι τα μωρά που θηλάζουν κατά τη διάρκεια των εμβολιασμών κλαίνε λιγότερο και αναρρώνουν πιο γρήγορα από τον πόνο,¹⁵ και αυτή η καταπραϋντική δράση μπορεί επίσης να βοηθήσει το μωρό σας κατά τη διάρκεια του της εμφάνισης των δοντιών.

Μια ανεπιθύμητη παρενέργεια μπορεί να είναι ότι το μωρό σας αρχίζει να χρησιμοποιεί το στήθος σας για να δοκιμάσει τα καινούργια του δόντια. «Περιστασιακά, μερικά μωρά παίζουν ένα μικρό παιχνίδι και δαγκώνουν τη μαμά τους για πλάκα. Αν αυτό πρόκειται να συμβεί, μπορεί να παρατηρήσετε μια μικρή αλλαγή στο μωρό σας κατά τη διάρκεια του θηλασμού – θα πρέπει να μετακινήσει τη γλώσσα του πριν δαγκώσει», λέει η Cathy. «Συνήθως δεν είναι μεγάλο πρόβλημα και μπορεί να συμβεί μόνο για μερικές θηλάσεις. Απλά σταματήστε το θηλασμό, πείτε του απαλά ότι δεν είναι καλό να δαγκώνει και σύντομα θα το καταλάβει».

Πώς μπορώ να συνεχίσω το θηλασμό αν είμαι μακριά από το μωρό μου;

Μπορεί να υπάρχουν περιπτώσεις, ενώ θηλάζετε αποκλειστικά κατά τους πρώτους έξι μήνες, που θα χρειαστεί να αφήσετε το μωρό σας για μερικές ώρες – ή ακόμα και για περισσότερο, αν πρέπει να επιστρέψετε στη δουλειά ή να λείψετε για μια-δυο μέρες.

Μην νιώθετε ότι πρέπει να σταματήσετε το θηλασμό σε αυτό το σημείο. Μπορείτε να συνεχίσετε να προσφέρετε στο παιδί σας τα οφέλη του μητρικού γάλακτος αντλώντας γάλα που μπορεί να του δοθεί ενώ λείπετε, όπως εξηγεί η Cathy:

«Αντλήστε γάλα για μερικές ημέρες εκ των προτέρων, λαμβάνοντας μικρές ποσότητες – ίσως 40 έως 60 ml  κάθε φορά – ώστε να έχετε μια τράπεζα έτοιμη για όποιον θα φροντίζει το μωρό σας. Λαμβάνοντας μικρές ποσότητες, δεν θα επηρεάσετε την παραγωγή γάλακτος σας.

«Εάν επιστρέφετε στη δουλειά, μιλήστε με τον εργοδότη σας για να δημιουργήσετε ένα πλάνο. Πολλές μητέρες θηλάζουν το μωρό τους τη νύχτα και κάνουν το πρώτο και το τελευταίο τάισμα. Στη συνέχεια, αντλούν γάλα το μεσημέρι για να ανακουφίσουν τυχόν δυσφορία και να παρέχουν γάλα για την επόμενη μέρα.

«Συνήθως είναι πολύ πιο εύκολο από ό,τι νομίζουν οι άνθρωποι, και πολλές εργασιακές θέσεις είναι προετοιμασμένες για αυτό στις μέρες μας», προσθέτει. «Τα θήλαστρα είναι αποτελεσματικά και θα σας βοηθήσουν να διαχειριστείτε εύκολα αυτή τη δύσκολη κατάσταση».

Η Ναταλία, μητέρα ενός παιδιού, από τα Πατήσια, περιγράφει τη ρουτίνα της: «Θηλάζω τον Διονύση μόλις ξυπνήσει και μερικές φορές ξανά πριν πάω στη δουλειά, για να διατηρήσω την παραγωγή γάλακτος και να διατηρήσω αυτή τη σύνδεση. Αντλώ δύο φορές στη δουλειά για την επόμενη μέρα (πίνει δύο μπουκάλια μητρικό γάλα ενώ είμαι στη δουλειά) και μετά βιάζομαι να γυρίσω σπίτι για το βραδινό του γεύμα. Τα σαββατοκύριακα δεν αντλώ και επιστρέφει στο θηλασμό».

Μπορώ να συνεχίσω το θηλασμό μετά την εισαγωγή στερεών τροφών;

Όταν το μωρό σας δείχνει ενδιαφέρον για το φαγητό και κάθεται χωρίς υποστήριξη, γύρω στους έξι μήνες, είναι έτοιμο να αρχίσετε να του δίνετε στερεές τροφές. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσετε το θηλασμό, όπως εξηγεί η Cathy: «Τα αποθέματα σιδήρου του μωρού σας, που συσσωρεύτηκαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, έχουν εξαντληθεί στους έξι μήνες και πρέπει να αρχίσει να λαμβάνει περισσότερο», λέει.

«Εισάγετε τα τρόφιμα περίπου αυτή την περίοδο, αλλά να θυμάστε ότι ο θηλασμός θα παραμείνει πιο σημαντικός ως πηγή θερμίδων και θρεπτικών συστατικών μέχρι το μωρό σας να φτάσει τους οκτώ με εννέα μήνες. Μέχρι τότε θα τρώει πολύ περισσότερο, αλλά μπορεί να συνεχίσετε να το θηλάζετε τέσσερις με πέντε φορές την ημέρα, ανάλογα με το μωρό σας. Όταν φτάσει τους 12 μήνες, μπορεί να θηλάζετε από δύο έως έξι φορές την ημέρα. Όλα τα μωρά είναι διαφορετικά και μπορεί να συνεχίσουν να λαμβάνουν το ήμισυ των θερμίδων τους από το μητρικό γάλα».

Και μην ξεχνάτε ότι το μητρικό γάλα μπορεί επίσης να προστεθεί στις πρώτες στερεές τροφές του μωρού σας, όπως δημητριακά και πουρέδες, ώστε να μπορεί να απολαμβάνει μια οικεία γεύση στα γεύματά του. Εάν είναι δυνατόν, χρησιμοποιήστε το φρέσκο (όχι αποψυγμένο) και ανακατέψτε το λίγο πριν το σερβίρετε, ώστε να μην καταστραφούν τα ζωντανά συστατικά και τα θρεπτικά συστατικά.¹⁶

Μπορεί να νιώθετε κοινωνική πίεση να σταματήσετε στους έξι μήνες, αλλά όσο περισσότερο θηλάζετε ή αντλείτε γάλα, τόσο περισσότερα οφέλη υπάρχουν και για τους δύο σας.

Πόσο καιρό μπορώ να συνεχίσω το θηλασμό;

«Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά να δίνετε στα μωρά μητρικό γάλα παράλληλα με στερεά τρόφιμα μέχρι να γίνουν δύο ετών και μετά, καθώς εξακολουθεί να παίζει ζωτικό ρόλο στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος», λέει η Cathy. «Είναι επίσης ένας σημαντικός τρόπος για να προσφέρετε συναισθηματική υποστήριξη όταν νιώθουν καταβεβλημένα ή αδιάθετα. »

Στους οκτώ μήνες, μπορεί να ταΐζετε το μωρό σας τέσσερις φορές την ημέρα, αλλά μετά τον πρώτο χρόνο, μπορεί να το ταΐζετε μόνο δύο φορές την ημέρα. Μπορείτε να βρείτε ένα μοτίβο ου να ταιριάζει και στους δύο σας και να ταιριάζει στον τρόπο ζωής σας, όπως ανακάλυψε η Ιωάννα , μητέρα δύο παιδιών από το Μέτσοβο. Θήλασε τα παιδιά της μέχρι να φτάσουν περίπου τα δύο χρόνια: «Τα θήλαζα όταν ήμουν εκεί το βράδυ και τα σαββατοκύριακα, όταν ήθελαν να νιώθουν κοντά μου», λέει. «Ήταν μεγάλη βοήθεια όταν ήταν άρρωστα και ο αγαπημένος μου τρόπος για να τα παρηγορήσω».

«Καθώς ο γιος μου μεγάλωνε και γινόταν πιο περιπετειώδης, συχνά ερχόταν σε μένα για να θηλάσει, σαν να ήθελε να ηρεμήσει και να ανακτήσει τις δυνάμεις του», θυμάται η Αμαλία, μητέρα δύο παιδιών από την Αθήνα. «Όταν συναντούσε εμπόδια και δυσκολίες στην πορεία, ο θηλασμός ήταν μια μεγάλη παρηγοριά για αυτόν».

Αν θηλάζετε το μωρό σας μέχρι την νηπιακή ηλικία, άλλοι άνθρωποι μπορεί να σχολιάσουν ότι δεν θα θέλει ποτέ να σταματήσει. Ωστόσο, όταν τους δίνεται η ελευθερία να επιλέξουν, τα νήπια συχνά απογαλακτίζονται από μόνα τους μεταξύ των ηλικιών δύο και τεσσάρων ετών.¹⁷

«Ποτέ δεν είχα σκοπό να θηλάσω για τόσο πολύ καιρό, αλλά εξακολουθώ να θηλάζω το τετράχρονο και το 22 μηνών παιδί μου», λέει η Σοφία, μητέρα δύο παιδιών, από την Καλαμάτα. «Θηλάζω το μικρότερο παιδί μου πριν και μετά τη δουλειά και αντλώ γάλα κατά τη διάρκεια των επαγγελματικών ταξιδιών. Το μεγαλύτερο παιδί μου θηλάζει λίγο για να ηρεμήσει πριν τον ύπνο ή όταν είναι αναστατωμένο – είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να επανασυνδεθούμε. Όταν είμαι εξαντλημένη ή νιώθω κουρασμένη, επικεντρώνομαι στα εκπληκτικά οφέλη για την υγεία και την άνεση που τους προσφέρω. Τώρα σχεδιάζω να ακολουθήσω τον απογαλακτισμό με βάση τις ανάγκες του μωρού και να τους αφήσω να σταματήσουν όταν θα είναι έτοιμοι». Μάθετε περισσότερα για το τι μπορείτε να περιμένετε, μαζί με πολλή υποστήριξη και συμβουλές, στο άρθρο Προκλήσεις του θηλασμού μετά τον πρώτο μήνα.

References

• 1 Ballard O, Morrow AL. Human milk composition: nutrients and bioactive factors. Pediatr Clin North Am. 2013;60(1):49-74.
• 2 Kent JC et al. Principles for maintaining or increasing breast milk production. J Obstet, Gynecol, & Neonatal Nurs. 2012;41(1):114-21.
• 3 Kent JC et al. Volume and frequency of breastfeedings and fat content of breast milk throughout the day. Pediatrics. 2006;117(3):e387-395.
• 4 Kent JC et al. Longitudinal changes in breastfeeding patterns from 1 to 6 months of lactation. Breast Med. 2013;8(4):401-407.
• 5 Almroth S, Bidinger PD. No need for water supplementation for exclusively breast-fed infants under hot and arid conditions. Trans R Soc Trop Med Hyg. 1990;84(4):602-604.
• 6 Victora CG et al. Breastfeeding in the 21st century: epidemiology, mechanisms, and lifelong effect. Lancet. 2016;387(10017):475-490.
• 7 Peres KG et al. Effect of breastfeeding on malocclusions: a systematic review and meta‐analysis. Acta Paediatr. 2015;104(S467):54-61.
• 8 Mennella JA, Beauchamp GK. Maternal diet alters the sensory qualities of human milk and the nursling’s behavior. Pediatrics. 1991;88(4):737-744.
• 9 Hassiotou F et al. Maternal and infant infections stimulate a rapid leukocyte response in breastmilk. Clin Transl immunology. 2013;2(4).
• 10 Brown A, Harries V. Infant sleep and night feeding patterns during later infancy: Association with breastfeeding frequency, daytime complementary food intake, and infant weight. Breast Med. 2015;10(5):246-252.
• 11 Infant sleep information source. [Internet]. Normal Infant Sleep Development; December 2017 [cited 2018 Feb]
• 12 Baby sleep science. [Internet]. The-Four-Month-Sleep-Regression-What-is-it-and-What-can-be-Done-About-it. March 2014 [cited 2018 Feb] 
• 13 The Myth Of Baby Sleep Regressions – What’s Really Happening To Your Baby’s Sleep? [Internet]. Pinky Mckay; December 2017 [cited 2018 Feb]
• 14 Kendall-Tackett K et al. The effect of feeding method on sleep duration, maternal well-being, and postpartum depression. Clinical Lactation. 2011;2(2):22-26.
• 15 Harrison D et al. Breastfeeding for procedural pain in infants beyond the neonatal period. Cochrane Database Syst Rev. 2014;10.
• 16 Czank C et al. Retention of the immunological proteins of pasteurized human milk in relation to pasteurizer design and practice. Pediatr Res. 2009;66(4):374.
• 17 Weaning from the breast. (2004). Paediatr Child Health, 9(4):249–253.