Μειωμένη παραγωγή; Πώς να αυξήσετε την παραγωγή γάλακτος

Πολλές μητέρες ανησυχούν ότι έχουν χαμηλή παραγωγή γάλακτος, αλλά είναι δύσκολο να το γνωρίζουν με βεβαιότητα. Διαβάστε παρακάτω για να μάθετε αν πραγματικά έχετε χαμηλή παραγωγή γάλακτος και τι μπορείτε να κάνετε.

«Έχω αρκετό μητρικό γάλα;» είναι κάτι που ανησυχεί συχνά τις νέες μητέρες – αλλά αν το μωρό σας είναι υγιές και μεγαλώνει καλά, το πιο πιθανό είναι ότι τα πάτε μια χαρά. Ωστόσο, αν ανησυχείτε για την παραγωγή γάλακτος, είναι σημαντικό να ζητήσετε συμβουλή νωρίς. Αν αποδειχθεί ότι όλα είναι εντάξει, θα ηρεμήσετε γρήγορα. Επιπλέον, θα αποφύγετε την παγίδα να δώσετε στο μωρό σας γάλα σε σκόνη χωρίς λόγο, κάτι που μπορεί να προκαλέσει μείωση της παραγωγής γάλακτος.

Λόγοι για χαμηλή παραγωγή γάλακτος

Ένας μικρός αριθμός νέων μητέρων έχει δυσκολία στην παραγωγή επαρκούς ποσότητας μητρικού γάλακτος για ιατρικούς λόγους, οι οποίοι περιλαμβάνουν:

• Η υπερβολική απώλεια αίματος (πάνω από 500 ml) κατά τη διάρκεια του τοκετού ή η παραμονή τμημάτων του πλακούντα μπορεί να καθυστερήσει την παραγωγή γάλακτος (η οποία συνήθως ξεκινά περίπου τρεις ημέρες μετά τον τοκετό).¹
• Ιστορικό συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών, διαβήτη, θυρεοειδούς ή άλλων ορμονικών διαταραχών. Οι μητέρες με αυτές τις παθήσεις μερικές φορές αντιμετωπίζουν χαμηλή παραγωγή γάλακτος.²
• Η σπάνια ιατρική πάθηση υποπλασία του μαστού, στην οποία δεν υπάρχει αρκετός αδενικός ιστός που παράγει γάλα στο στήθος.³
• Προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις στο στήθος ή τραύμα στο στήθος – αν και πολλές μητέρες που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση συνεχίζουν να θηλάζουν με επιτυχία.⁴
• Εάν κάποια από αυτές τις παθήσεις ισχύει για εσάς, συμβουλευτείτε έναν σύμβουλο γαλουχίας ή έναν ειδικό θηλασμού.

Πώς λειτουργεί η παραγωγή μητρικού γάλακτος

Μόλις αρχίσει η παραγωγή μητρικού γάλακτος, τα στήθη σας αρχίζουν να παράγουν γάλα μέσω μιας διαδικασίας «προσφοράς και ζήτησης». Κάθε φορά που αφαιρείται γάλα, είτε από το μωρό σας είτε με άντληση, τα στήθη σας παράγουν περισσότερο.

Γι’ αυτό το λόγο, η χορήγηση μπιμπερό με γάλα σε σκόνη μπορεί να μειώσει την παραγωγή γάλακτος – το σώμα σας δεν λαμβάνει το μήνυμα να παράγει περισσότερο μητρικό γάλα, επειδή δεν αφαιρείται γάλα.

Ο τρόπος με τον οποίο θηλάζει το μωρό σας επηρεάζει επίσης την παραγωγή γάλακτος. Όσο πιο συχνά και αποτελεσματικά θηλάζει, τόσο περισσότερο γάλα θα παράγετε. Εάν το μωρό σας δεν καταναλώνει αρκετό γάλα κατά τη διάρκεια του θηλασμού, είναι απαραίτητο να αντλείτε γάλα τακτικά για να προστατεύσετε την παραγωγή γάλακτος – δείτε παρακάτω για περισσότερες συμβουλές.

Σημάδια ότι το μωρό σας δεν παίρνει αρκετό γάλα

Παρόλο που η χαμηλή παραγωγή γάλακτος είναι σπάνια, το μωρό σας μπορεί να δυσκολεύεται να πάρει αρκετό γάλα για άλλους λόγους κατά τις πρώτες εβδομάδες. Μπορεί να μην θηλάζει αρκετά συχνά ή για αρκετή ώρα, ειδικά αν προσπαθείτε να ακολουθήσετε ένα πρόγραμμα θηλασμού αντί να θηλάζετε όποτε το ζητάει. Μπορεί να μην προσκολλάται καλά ή να έχει κάποια πάθηση που δυσκολεύει την πρόσληψη γάλακτος.

Τα παρακάτω είναι σημάδια ότι το μωρό σας δεν παίρνει αρκετό γάλα:

• Κακή αύξηση βάρους. Είναι φυσιολογικό τα νεογέννητα να χάνουν 5% έως 7% του βάρους γέννησής τους τις πρώτες ημέρες – μερικά χάνουν έως και 10%. Ωστόσο, μετά από αυτό θα πρέπει να αυξάνουν το βάρος τους κατά τουλάχιστον 20 έως 30 g την ημέρα και να επιστρέφουν στο βάρος γέννησής τους μέχρι την 10η έως 14η ημέρα.^5,6,7 Αν το μωρό σας έχει χάσει το 10% ή περισσότερο του βάρους γέννησής του ή δεν έχει αρχίσει να αυξάνει το βάρος του μέχρι την 5η έως 6η ημέρα, θα πρέπει να ζητήσετε αμέσως ιατρική συμβουλή.
• Ανεπαρκείς, βρεγμένες ή λερωμένες πάνες. Ο αριθμός των κενώσεων και των ούρων του μωρού σας ανά ημέρα είναι ένας καλός δείκτης για το αν παίρνει αρκετό γάλα – δείτε το άρθρο μας που εξηγεί το πρότυπο που πρέπει να ακολουθεί το μωρό σας στο Θηλασμός του νεογέννητου: Τι να περιμένετε την πρώτη εβδομάδα. Ζητήστε ιατρική συμβουλή αν ανησυχείτε ή αν έχετε παρατηρήσει ότι οι λερωμένες πάνες έχουν μειωθεί σε υγρασία και βάρος.
•  Αφυδάτωση. Εάν το μωρό σας έχει σκούρα ούρα, ξηρό στόμα ή ίκτερο (κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών) ή εάν είναι σε λήθαργο και δεν θέλει να φάει, μπορεί να είναι αφυδατωμένο.⁶ Ο πυρετός, η διάρροια και ο έμετος μπορούν να προκαλέσουν αφυδάτωση στα βρέφη. Εάν παρατηρήσετε κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, ζητήστε αμέσως ιατρική συμβουλή.
• Λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με τη χαμηλή παραγωγή γάλακτος

Τα νεογέννητα συνήθως τρώνε πολύ συχνά – περίπου 10 έως 12 φορές την ημέρα ή κάθε δύο ώρες – και αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχετε αρκετό γάλα. Μην ξεχνάτε ότι το μωρό σας θηλάζει και για να νιώσει άνετα και ότι είναι δύσκολο να υπολογίσετε πόσο γάλα καταναλώνει το μωρό σας σε κάθε τάισμα, καθώς οι ποσότητες μπορεί να διαφέρουν.

Τα παρακάτω είναι απολύτως φυσιολογικά και δεν αποτελούν σημάδια χαμηλής παραγωγής γάλακτος:

•     το μωρό σας θέλει να θηλάζει συχνά
•     το μωρό σας δεν θέλει να το αφήνετε κάτω
•     το μωρό σας ξυπνάει τη νύχτα
•     σύντομοι θηλασμοί
•     μακροχρόνιοι θηλασμοί
•     το μωρό σας θα πιει μπιμπερό μετά τον θηλασμό
•     τα στήθη σας είναι πιο μαλακά από ό,τι τις πρώτες εβδομάδες
•     τα στήθη σας δεν στάζουν γάλα ή στάζανε και τώρα έχουν σταματήσει
•     δεν μπορείτε να αντλήσετε πολύ γάλα
•     έχετε μικρά στήθη

Τι να κάνετε αν έχετε χαμηλή παραγωγή γάλακτος

Αν υποψιάζεστε ότι το μωρό σας δεν παίρνει αρκετό γάλα, συμβουλευτείτε έναν σύμβουλο γαλουχίας ή έναν ειδικό θηλασμού. Αυτοί θα αξιολογήσουν αν έχετε χαμηλή παραγωγή γάλακτος και θα παρατηρήσουν τον θηλασμό για να δουν αν το μωρό σας έχει πιάσει καλά τη θηλή και παίρνει αρκετό γάλα. Μπορεί να σας προτείνουν να προσαρμόσετε τη θέση θηλασμού ή την προσκόλληση του μωρού σας στη θηλή, ώστε να θηλάζει πιο αποτελεσματικά.

Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε να έχετε περισσότερη σωματική επαφή με το μωρό σας πριν και κατά τη διάρκεια του θηλασμού, για να διεγείρετε την ορμόνη ωκυτοκίνη, η οποία βοηθά στην παραγωγή γάλακτος. Χρησιμοποιήστε τεχνικές χαλάρωσης, όπως να ακούτε την αγαπημένη σας χαλαρωτική μουσική, για να μειώσετε το άγχος που μπορεί να επηρεάζει την παραγωγή γάλακτος.⁸

Με την κατάλληλη υποστήριξη, οι περισσότερες μητέρες με χαμηλή παραγωγή γάλακτος μπορούν να θηλάσουν μερικώς τα μωρά τους, ενώ ορισμένες καταφέρνουν να αναπτύξουν πλήρη παραγωγή γάλακτος.

Εάν το μωρό σας δεν παίρνει ακόμη αρκετό γάλα απευθείας από το στήθος, ίσως επειδή είναι πρόωρο ή έχει ειδικές ανάγκες, ίσως χρειαστεί να αντλήσετε γάλα για να προστατεύσετε την παραγωγή γάλακτος σας, και ο γιατρός σας μπορεί να σας συνταγογραφήσει γαλακταγωγά (φάρμακα για την αύξηση της παραγωγής γάλακτος).

Εάν δεν μπορείτε ακόμη να αντλήσετε αρκετό μητρικό γάλα για το μωρό σας, θα χρειαστεί να το συμπληρώσετε με γάλα από δότρια ή με γάλα σε σκόνη, υπό την καθοδήγηση ενός ιατρού. Ένα Συμπληρωματικό Σύστημα Θηλασμού (SNS) μπορεί να είναι ένας ικανοποιητικός τρόπος για το μωρό σας να πάρει όλο το γάλα που χρειάζεται από το στήθος.

Πώς να αυξήσετε την παραγωγή γάλακτος με θήλαστρο

Εάν πρέπει να ενθαρρύνετε την παραγωγή γάλακτος τις πρώτες πέντε ημέρες μετά τον τοκετό, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα διπλό ηλεκτρικό θήλαστρο με τεχνολογία 2-Phase Expression, όπως το Medela Symphony. Αυτός ο τύπος θήλαστρου έχει σχεδιαστεί για να μιμείται τον τρόπο με τον οποίο ένα μωρό διεγείρει το στήθος κατά τη διάρκεια του θηλασμού και έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την παραγωγή γάλακτος μακροπρόθεσμα.⁹

Μόλις αρχίσει η παραγωγή γάλακτος, η διπλή άντληση σημαίνει ότι μπορείτε να αντλήσετε περισσότερο γάλα σε λιγότερο χρόνο.¹⁰ Αυτή η μέθοδος αδειάζει επίσης καλύτερα το στήθος, κάτι που βοηθά επίσης στην παραγωγή γάλακτος.

Αν και κάθε μητέρα είναι διαφορετική, συχνά είναι καλή ιδέα να αντλείτε γάλα αμέσως μετά ή μία ώρα μετά το θηλασμό. Αυτό μπορεί να φαίνεται παράλογο, επειδή συνήθως είναι πιο εύκολο να αντλείτε από ένα γεμάτο στήθος. Ωστόσο, θα πρέπει να σκέφτεστε την άντληση γάλακτος ως «παραγγελία γάλακτος» για την επόμενη μέρα.

Στην αρχή μπορεί να συλλέγετε μόνο μικρές ποσότητες, αλλά μην αποθαρρύνεστε – με την τακτική άντληση, η ποσότητα θα αυξηθεί. Στόχος σας είναι να παράγετε το γάλα (με θηλασμό και άντληση) 8 έως 12 φορές την ημέρα, συμπεριλαμβανομένης μιας συνεδρίας τη νύχτα, όταν τα επίπεδα της ορμόνης προλακτίνης η οποία παράγει γάλα είναι τα υψηλότερα. Όσο πιο συχνά παράγετε το γάλα, τόσο καλύτερα. Μετά από δύο ή τρεις ημέρες τακτικής άντλησης, θα πρέπει να δείτε σημαντική αύξηση στην παραγωγή. Για συμβουλές σχετικά με την παραγωγή περισσότερου γάλακτος από κάθε συνεδρία άντλησης, διαβάστε τις συμβουλές για την άντληση γάλακτος.

Άντληση Hands-on για αύξηση του γάλακτος που αντλείται

Εάν το μωρό σας δεν θηλάζει καθόλου ή δεν μπορείτε ακόμα να αντλήσετε αρκετό γάλα για αυτό, μια τεχνική που ονομάζεται «Hands-on pumping» μπορεί να είναι χρήσιμη. Έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την ποσότητα γάλακτος που μπορούν να αντλήσουν οι μητέρες σε μια συνεδρία.^11,12 Η όλη διαδικασία διαρκεί περίπου 25 έως 30 λεπτά. Να θυμάστε, όσο πιο άδειο είναι το στήθος σας, τόσο πιο γρήγορα θα παράγει γάλα.

Ακολουθήστε αυτά τα απλά βήματα:

• Κάντε μασάζ στα στήθη σας.
• Κάντε διπλή άντληση χρησιμοποιώντας ένα στηθόδεσμο άντλησης για να έχετε τα χέρια σας ελεύθερα.
• Κατά την άντληση, χρησιμοποιήστε τα δάχτυλά σας και τον αντίχειρά σας για να συμπιέσετε το στήθος σας για λίγα δευτερόλεπτα. Αφήστε και επαναλάβετε. Χρησιμοποιήστε συμπιέσεις και στα δύο στήθη μέχρι η ροή του γάλακτος να επιβραδυνθεί.
• Κάντε ξανά μασάζ στα στήθη σας.
• Τελειώστε με το χέρι ή με μονή άντληση, χρησιμοποιώντας συμπιέσεις στο στήθος και εναλλάσσοντας τα στήθη για να τα αδειάσετε όσο το δυνατόν περισσότερο. Μόλις το μωρό σας αρχίσει να παίρνει βάρος και αυξήσετε την παραγωγή σας, μπορείτε να προχωρήσετε στο να το ταΐζετε αποκλειστικά με το στήθος.

References

1 Pang WW, Hartmann PE. Initiation of human lactation: secretory differentiation and secretory activation. J Mammary Gland Biol Neoplasia. 2007;12(4):211-221.

2 Vanky E et al. Breastfeeding in polycystic ovary syndrome. Acta Obstet Gynecol Scand. 2008;87(5):531-535.

3 Neifert MR et al. Lactation failure due to insufficient glandular development of the breast. Pediatrics. 1985;76(5):823-828.

4 Neifert M et al. The influence of breast surgery, breast appearance, and pregnancy-induced breast changes on lactation sufficiency as measured by infant weight gain. Birth. 1990;17(1):31-38.

5 C Tawia S, McGuire L. Early weight loss and weight gain in healthy, full-term, exclusively-breastfed infants. Breastfeed Rev. 2014;22(1):31-42.

6 Lawrence RA, Lawrence RM. Breastfeeding: A guide for the medical profession. 7th ed. Maryland Heights MO, USA: Elsevier Mosby; 2010. 1128 p.

7 World Health Organisation. [Internet]. Child growth standards; 2018 [cited 2018 Feb]

8 Keith DR et al. The effect of music-based listening interventions on the volume, fat content, and caloric content of breast milk-produced by mothers of premature and critically ill infants. Adv Neonatal Care. 2012;12(2):112-119

9 Meier PP et al. Breast pump suction patterns that mimic the human infant during breastfeeding: greater milk output in less time spent pumping for breast pump-dependent mothers with premature infants. J Perinatol. 2012;32(2):103-10.

10 Prime DK et al. Simultaneous breast expression in breastfeeding women is more efficacious than sequential breast expression. Breastfeed Med. 2012;7(6):442-447.